Grikkland skal sett í skuldafangelsi skv. kröfu þjóðverja!

Ég er að tala um alvöru skuldafangelsi skv. skjali sem var lekið á vefinn og nokkrir fjölmiðlar heimsins hafa byrt, m.a. Financial Times: Call for EU to control Greek budget

Skv. frétt FT þá var þessu skjali dreift seinni part föstudags til nokkurra annarra ríkisstjórna evrusvæðis, og sjálfsagt hefur einhver embættismaður meðal þeirra lekið skjalinu.

En þetta virðist vera tillaga þýsku ríkisstjórnarinnar um hvaða kröfur eigi að gera til Grikkja, nú þegar ljóst er að björgun Grikklands er gersamlega á heljarþröm!

• Þetta er einfaldlega ógeðslegasta skjal sem ég hef lesið!

• Sannkallaður viðbjóður - ég á ekki orð, mér blöskrar svo ferlega! 

 

Síðasta orðið - ef einhver gat ekki lesið er "amendment."

 

Hvernig stendur á þessum viðbrögðum?

En málið snýst um það, að hallinn á rekstri gríska ríkisins eina ferðina enn, stenst ekki áætlanir, þ.e. halli sl. árs átti að vera 9% skv. áætlun samþykkt seint í nóvember 2011.

En skv. uppgjöri sl. árs, er hann 9,5% sem mér skilst, að þíði cirka 1 ma.€ í umframhalla.

Mig grunaði, að þýska ríkisstjórnin myndi taka þann pól í hæðina, að með þessari útkomu, væri Grikkland ekki að standa við gert samkomulag - eina ferðina enn.

Helvítis Grikkirnir sem sagt, aldrei hægt að treysta þeim - maður getur séð þessa hugsun fyrir sér.

En ástæðan er að hagkerfi Grikkland hafði meiri samdrátt en reiknað var með, sem leiddi til minni skatttekna en reiknað var með.

 

Ef Grikkland samþykkir þetta?

Þá er sjálfstæði landsins afmáð. Sendimaður Brussel verður eiginlegur "Landstjóri" og skv. kröfu þjóðverja, hafa kröfuhafar - sem sagt þjóðverjar - alltaf fyrstu kröfu til skatttekna gríska ríkisins.

Ég get ekki skilið þetta með öðrum hætti en þeim, en að útgjöld gríska ríksins myndu verða skorin niður gersamlega miskunnarlaust, burtséð frá því hvað er þá tekið út - ég meina burtséð frá því hvað fellur út af þjónustu við almenning.

Ég get ekki ímyndað mér að ríkisstjórn Grikklands geti samþykkt þetta, en ef hún gerir það eru ráðherrar orðnir þjóðnýðingar og þjóðsvikarar af allra verstu sort. 

Sama hve dökkt ástandið verður, þá er greiðsluþrot betra en þetta.

Allt er betra en þetta.

En miðað við kröfuna, þá verður undirskrift þessara afakosta skilyrði fyrir því, að Grikkland í raun fái svokallaða 2-björgun. Þ.e. seinni björgunarpakka upp á 130ma.€.

 

Ég vil einni vekja athygli á eftirfarandi:

The Baltic states and Ireland are not a model for Italy and Spain

Ég ætlaði að fjalla um þessa grein. En þegar ég rakst á skandalinn að ofan, þá tók ég hann fyrir í staðinn.

En ég hvet alla til að lesa samt sem áður þetta skjal. En þarna er mjög vel útskýrt, af hverju það er algert efnahagslegt brjálæði að ætla Ítalíu og Spáni, að feta í fótsport Eystrasaltslandanna, sem nefnd eru gjarnan sem sönnun þess, að það sé víst hægt að framkvæma innri efnahagslega hjöðnun og snúa við til hagvaxtar, sem Þjóðverjar heimta að Ítalía og Spánn geri.

Ef Þjóðverjar virkilega vilja eyðileggja Evrópusambandið, þá er sú áætlun til þess einmitt sniðin.

Svo bendi ég á aðra áhugaverða skoðun: 

Luxembourg's Foreign Minister -Merkel's Fiscal Pact a 'Waste of Time and Energy'

Merkilegt reyndar að ráðherra frá Lúxembúrg sé þetta opinskár, kallar sáttmálann ónothæfann.

 

Niðurstaða

Tillaga þýsku ríkisstjórnarinnar, er að mínu mati mjög nærri því að vera glæpsamleg, ef ekki ber einfaldlega að líta svo á fullum fetum. Þvílíkt hneyksli sem þetta skjal er, sem þýsk stjv. hafa látið frá sér fara.

Nú verður Grikkland að standa í lappirnar og segja "Nei". En ef það gerir það ekki, þarf ekki að efast um að aðgerðir sem þær, sem skjalið felur í sér hlýtur að vera eins fullkomin uppskrift af uppreisn grísks almennings, sem nokkru sinni hefur verið gerð.

Ef menn vilja blóðbað - ef menn vilja alvöru skæruhernað, ég meina hryðjuverk, morð á sendimönnum ESB innan Grikklands, þá er þetta leiðin til þess að fá slíkt fram.

Þvílík forherðing! Þvílík heimska. Hafa menn ekkert lært af sögunni?

 

Kv.

Væri snjallt af forseta Íslands að beita 25. gr. Stjórnarskrár Íslands?

Sannarlega viljum við flest að forseti Íslands sé sameiningartákn. En hvað er að vera sameiningartákn? Ímsir vilja meina að það þíði að forseti eigi einfaldega að brosa fallega, ferðast um og klippa á borða, klappa fólki á öxlina á góðra vina mótum. Forðast að taka afstöðu til nokkurs hlutar.

Tek fram að ég hugsa þetta ekki í samhengi við áskorun Hagsmuna Samtaka Heimilanna, til forseta Íslands: Hagsmunasamtök leita til forsetans. Vilja að Ólafur beiti sér fyrir skuldug heimili

 

Sameiningartákn, getur allt eins verið SAMVISKA ÞJÓÐARINNAR

Sá sem ferðast um landið, og vekur athygli á því sem þarf að laga. Forseti sem ef deilumál eru uppi í samfélaginu, ræðir við þá sem deila. Leitast við að vera rödd sátta og samlyndis, sætta þá sem deila. Er vakandi rödd samvisku þjóðarinnar.

Stjórnarskrá lýðveldisins Íslands

25. gr. Forseti lýðveldisins getur látið leggja fyrir Alþingi frumvörp til laga og annarra samþykkta.

38. gr. Rétt til að flytja frumvörp til laga og tillögur til ályktana hafa alþingismenn og ráðherrar.

• Lesnar saman virðast þessar tvær greinar bjóða upp á að forseti Íslands, fái þingmann til að flytja frumvarp fyrir sig fyrir Alþingi. 

 

Nú fara kannski einhverjir að æpa, að ég vilji að forseti taki til sín eitthvert vald, sem hann ekki hafi skv. hefð

• Þetta er engin valdataka:

1. Alþingi hefur þann rétt að gera hvað það vill við þetta frumvarp.
2. Ef ráðandi ríkisstjórn hefur þingmeirihluta, getur hún fengið málið fellt eða gleymt inni í nefnd.

• Klárt hefur ekkert upp á sig að nýta þetta í andstöðu við meirihluta þings.

1. Það sem ég er að íhuga, er sá möguleiki að embætti forseta líti á það sem hluta af því hlutverki forseta að vera sameiningartákn; það að bjóða upp á að setja niður deilur.
2. Í dag eru sérdeilis mörg erfið deilumál í gangi, ekki síst kvótamálið. Sem stjórnvöldum hefur gengið erfiðlega að ná sátt um.
3. Að auki finnst mér, að það samrýmist því að vera sameiningartákn, að forseti bjóði upp á að aðilar leiti til embættis forseta, til þess að forseti taki að sér að miðla málum í einhverri tiltekinni erfiðri samfélagsdeilu.

• Forseti hefði fullt samráð við alla aðila, stjórnvöld sem þá aðila sem deila, ef stjórnvöld hafa ekki beint með deiluna að gera.

• Forseti myndi ekki taka að sér mál, ef ráðandi stjórnvöld myndu setja sig mjög ákveðið á móti, enda almennt ekki heppilegt að stjv. og emb. forseta séu að kítast.

• Ef lausn deilu felur í sér þörf á lagabreytingum, væri það þá möguleiki að forseti fengi þingmann til að flytja frumvarp, sem þá innibæri nauðsynlegar lagabreytingar.

 

Önnur hugsanleg noktun forseta á 25. gr.

Það má að auki bjóða upp á, að hópar leiti til forseta í þeim tilgangi, að koma máli á framfæri.

Forseti getur þá, ef tillaga felur í sér lagabreytingu eða tillögu að nýjum lögum, lagt tillögu þess hóps sem leitaði til hans, fyrir Alþingi.

Forseti væri þá ekki endilega að taka nokkra afstöðu efnislega til tillögunnar.

Alþingi hefði áfram vald til að gera hvað sem það vill við það frumvarp.

Ríkisstj. hvers tíma, getur fellt það eða gert hvað annað sem henni sýnist.

 

Niðurstaða

Ég held að það geti samrýmst mjög vel hlutverki forseta, sem sameiningartákns. Að vera fullur þátttakandi í þeirri samfélagsumræðu sem hér er til staðar á öllum tímum. Þá er ég á því, að forseti eigi einna helst vera rödd sátta og samlyndis. Sem hluti af því markmiði, geti verið áhugavert að embætti forseta sé til staðar, sem hugsanlegur málamiðlari þegar erfiðar þjóðfélagsdeilur eiga sér stað. Að forseti geti hvort sem er, haft frumkvæði að því að leggja slíkt lóð á vogaskálarnar, eða boðið upp á að aðilar leiti til embættisins til að fá forseta til að miðla málum í deilu.

25. gr. Stjórnarskrár Lýðveldisins Íslands, geti hugsanlega verið áhugavert tæki í þeim tilgangi. 

Notkun þess verði undantekning. Forseti sé ekki stöðugt að stunda það, að leggja fram frumvörp til Alþingis.

 

Kv.

Angela Merkel heldur fast við hina þýsku helstefnu á Davos ráðstefnunni. Engin eftirgjöf, engin miskunn!

Fyrir neðan eru nokkrir punktar úr ræðu Angelu Merkel, sem fréttamaður Daily Telegraph tók niður. Svipaða punkta má sjá hjá fleiri fréttavefjum. 

• En athygli vekur skýr höfnun hennar á kröfu AGS sem kom fram þegar ný hagspá AGS fyrir heiminn var byrt á þriðjudag, þess efnist að brýn þörf væri á verulegri styrkingu björgunarsjóða kerfis evrusvæðis - - sem var krafa um meira fjármagn frá Þýskalandi.

• Hitt sem vekur einna helst athygli, er að það er ekkert útspil frá henni, heldur endurtekur hún þá stefnu sem ríkisstjórn hennar hefur haldið á lofti; að niðurskurður sé leið til hagvaxtar.

Í engu er svarað gagnrýni á þá stefnu!

Sjá áhugaverða skoðun:

Luxembourg's Foreign Minister -Merkel's Fiscal Pact a 'Waste of Time and Energy'

Merkilegt reyndar að ráðherra frá Lúxembúrg sé þetta opinskár, kallar sáttmálann ónothæfann.

 

Þjóðverjar virðast almennt sáttir við stefnu stj. Angelu Merkel

Um það þarf ekki að efast, að þjóðverjar virkilega telja stefnu Angelu Merkel vera hina réttu, en það sýna skoðanakannanir teknar seinni part sl. árs, en hversu undarlegt sem það má hljóma, bendir flest til þess að stefna Merkelar sé mjög lítt gagnrýnd innan Þýskalands. 

• Að auki, virðist flestir fréttaskýrendur raunverulega halda, að slík stefna sé líkleg til að virka.

Þó nánast ekki nokkur maður utan Evrópu, tja ef þú talar við Asíumenn t.d. kínv. sem ef eitthvað er eru stærri Kaynes-istar en bandar.menn en ekki síst í Asíu horfa menn á evrusvæði með nánast skelfingar-glampa, eða bandar. hagfræðinga, breska, S-ameríska o.s.frv. - trúi á að slík stefna sé líkleg að verða annað, en efnahagslegt stórslys.

• Það er eins og Þjóðverjar, raunverulega séu staddir á annarri plánetu - svo gerólíkt sjá þeir hlutina fyrir sér.

Þessi tiltrú sést ekki síst á tölum sem fram komu á miðvikudag, þess efnist að bjartsýni þýskra iðnrekenda hafi aukist á nýárinu, en þó voru desember tölurnar áhugaverðar einmitt fyrir sýn þýskra iðnrekenda þess efnis, að engin efnahagsvandamál væru framundan.

German business confidence remains bullish

• Bjartýni mældist sem sagt 108,3 vs. 107,3. 

• Tölur yfir 100 sýna fleiri bjartýna en svartsýna.

Þetta er allt önnur útkoma en t.d. í Frakklandi, þ.s. sambærileg mæling sýnir að fleiri eru svartsýnir meðal atvinnurekenda en þeir sem eru bjartsýnir, og að svartsýni fer vaxandi. 

Áhugavert, að sama niðurstaða fæst nú í Bretlandi. Og ekki kemur á óvart að í Belgíu, Ítalíu og Spáni að auki, dregur einnig úr bjartsýni.

Meðan Þýskir atvinnurekendur, telja enga kreppu framundan í Þýskalandi, er öfugt farið um atvinnurekendur í ofannefndum öðrum Evrópulöndum.

• Hafa ber í huga, að samanlagt er Ítalía + Spánn stærri markaður fyrir þýskar vörur en Bandaríkin.

Ég virkilega fæ ekki séð að Þýskaland muni komast hjá kreppu, vegna þess hve háð það er einmitt neyslu almennings í aðildarlöndum evru, sem bæði AGS og Alþjóðabankinn, eru sammála um að munu vera í kreppu út þetta ár að flestum líkindum.

En sá samdráttur hlýtur að draga úr pöntunum frá Þýskalandi frá neytendum í þeim löndum, sem getur ekki annað en minnkað hagvöxt í Þýskalandi; svo þ.e. einfaldlega spurning um það hve djúp sú kreppa á Ítalíu og Spáni verður - hvort Þýskaland einnig lendir í samdrætti.

• En stór hluti ástæðu mikillar tiltrúar þýskra atvinnurekenda, virðist vera að þeir virkilega trúa á áætlun Merkelar, að samdráttar-aðgerðir leiði til hagvaxtar.

• Þannig, að þeir sem sagt, trúa því að með því að smala Evrusvæði hvort sem það vill eða ekki, inn í stórfelldar niðurskurðar aðgerðir - þíði að kreppan verði stutt, og viðsnúningur til vaxtar muni koma fljótt aftur.

Þannig að Þýskaland geti haldið áfram að flytja út til Evrópu nánast viðstöðulaust eins og það hefur gert undanfarin ár, þó það þíði að fj. aðildarlanda evru hafi viðskiptahalla við einmitt Þýskaland; og samtímist sé verið að krefja þau lönd um að lækka laun, auka sína samkeppnishæfni, sem eiginlega hlýtur að hafa þveröfug áhrif, að draga út innkaupum að utan því slíkar aðgerðir lækka lífskjör sem virkar eins og gengisfelling að minnka kaupmátt.

• Mér sýnist sem sagt, e-h stórt vanta í þessa heildarsýn! 
• Veruleikatengingu!

Með öðrum orðum, sýnist mér sjálfsblekkin vera útbreidd, sú þægilega trú að útfl. þjóðverja til hinna landanna, langt umfram kaup þjóðverja af þeim sömu löndum, sé ekki vandamál fyrir þær þjóðir - þó það þíði að það er þá til staðar stöðugt nettó fjárstreymi til Þýskalands frá þeim sömu löndum.

Og hitt, að niðurskurður og sparnaður, sé snögg leið til viðsnúnings; þannig að veislan geti haldið áfram eins og lítt hafi í skorist.

 

Ég er sammála George Soros um eitt!

Hann er einnig á Davos ráðstefnunni. 

Hann sagði stefnu Þjóðverja geta leitt til niðurbrots Evrópusambandsins.

Soros: European debt crisis could destroy the EU

En öfugt við þýska hagfræðinga og fréttaskýrendur, þá telja flestir hagfræðingar a.m.k. utan Evrópu, að ef stór hluti aðildarlanda evrusvæðis fer samtímis í harðar sparnaðar aðgerðir; þá muni það íta Evrópu niður í spíral vaxandi efnahagssamdráttar.

Vegna þess að - ekki að ástæðulausu - það er tilfinning þjóða í S-Evrópu ekki síst, að það eru þjóðverjar sem eru að íta álfunni inn í það dæmi.

Séu miklar líkur á því, eftir því sem efnahagsástand fer versnandi, og ég býst ekki við öðru en þjóðverjar verði mjög seinir að fatta að þetta er "helstefna."

En þeir eru ekki enn að fatta slíkt í tengingu við Grikkland.

Að þegar lífskjör verða komin í harkalegann niðurspíral víða um Evrópu, verði einhverskonar uppreisn almennings í þeim löndum; og meðal þeirra radda verði mjög mikil reiði gagnvart Þjóðverjum og þeim þjóðum N-Evrópu t.d. hollendingum, finnum, og austurríkismönnum - sem hafa verið að styðja stefnu þjóðverja.

• Það verði sem sagt rof milli S-/N-Evrópu, sem miklar líkur séu á að geti skapað klofning ESB.

• Það verði harkan, sem muni framkalla kloninginn því sú harka, muni framkalla antítesu í formi reiði gagnvart stefnunni og þrengt þjóðum inn í hana.

 

Punktar úr ræðu Angelu Merkel:

Angela Merkel: "Merkel says there is a "very clear erosion of confidence" in Europe's strength around the world." - "What is at the foreground of discussions is quite often the problem of public indebtedness. We have difficulties and weaknesses as regards competitiveness, and that's even more difficult to combat." - "The financial and economic crisis that started in America left a deep imprint on Europe and we are still working on the fallout from this."

"it's not only austerity measures... this is not only in and of itself of the essence, but also structural reforms that lead to more jobs. We all now this takes longer than 12 months or 18 months to achieve. We still have to convince each other that this is necessary."

"Those jobs are needed for the sake of young people in the eurozone, who are at risk of disillusionment caused by rising unemployment:" - "It's really, urgently necessary that particularly young people can have the experience that there is progress. I don't think it's a great miracle that you've seen many, many young people convinced that Europe isn't a good option for them."

"Merkel is now talking about how Europe is viewed by the rest of the world. Not well, she says:" - "Let me tell you, I know that we're labelled the big economic headache of the global economy, but if one is honest we're probably not the only headache the global economy has. We all have our work cut out for ourselves and will be kept busy for the next few months."

"We have said right from the start that we want to stand up for the euro, but what we don't want is a situation where we are forced to promise something that we will not be able to fulfill."

 

Niðurstaða

Það er mögnuð þessi helstefna sem þjóðverjar reka í dag, og virðast fullkomlega blindir fyrir að sé "helstefna". Málið er að einmitt sú stefna, er sennilega helsta hættan við sameiningu Evrópu.

En mér sýnist langlíklegast, að með því að þröngva þjóðum S-Evrópu inn í stefnu sem getur ekki gengið, og mun valda að langflestum líkindum efnahagslegu stórslysi, sem mun ekki bara bitna á þeim þjóðum heldur heiminum öllum; þá skapi sú stefna á einhverjum tímapunkti slíkt rof í samskiptum þjóða S-/N-Evrópu að líklega í kjölfarið muni Evrópusambandið klofna.

Það er hreint magnað að þjóðverjar virðast enn fastir í þeirri ranghugmynd, að viðskiptahagnaður þeirra sjálfra sé alls ekki vandamál fyrir hinar þjóðirnar, og virðast halda að veislan geti haldið áfram viðstöðulítið - bara ef hinar þjóðirnar fylgja þeirra efnahagsplani.

 

Kv.

Dökk hagspá AGS fyrir Evrusvæði!

AGS gaf á þriðjudag út endurskoðaða útgáfu af: World Economic Outlook. Gamla spáin var ekki eldri en frá september 2011. Svo hefur forsendum sem gefnar voru þá hrakað, að endurskoðuð spá var gefin út þegar nú í janúar. Skv. hinni nýju spá hafa horfur fyrir Evrópu versnað töluvert mikið.

Síðan er áhugaverð fráviks-spá, ef hlutir fara enn á ný á verri veg.

Bendi einnig á nýlega spá Heimsbankans:

Global Economic Prospects 2012 - COMPLETE REPORT

• Eins og sést að neðan, eru spár AGS og Heimsbankans nokkurn veginn sammála!

• Ath. seinni súlurnar í spá AGS, sýna mismun frá fyrri spá í september 2011.

• Það er mjög áhugavert að sjá sérstakl. hve AGS hefur vanmetið ástand mála á Ítalíu og Spáni.

• Bæðir AGS og Heimsbankinn eru sammála um að, evrusvæðið sé lægðin í efnahagsmálum heimsins í dag, og auk þessa helsta hættan fyrir hagþróun heimsins næstu misserin.

 

.......................................2012...2013....2012.....2013........Heimsb.2012

World Output......................3.3.....3.9.....–0.6......–0.6...................2,5%

Advanced Economies............1.2.....1.9.....–0.7......–0.5...................1,4%

United States......................1.8.....2.2.......0.0......–0.3...................2,2%

Euro Area..........................–0.5.....0.8......–1.6......–0.7..................-0,35

Germany.............................0.3.....1.5......–1.0.......0.0

France................................0.2......1.0......–1.2.....–0.9

Italy.................................–2.2.....–0.6......–2.5.....–1.1

Spain................................–1.7.....–0.3......–2.8.....–2.1

United Kingdom...................0.6.......2.0......–1.0.....–0.4

Central and Eastern Europe...1.1.......2.4......–1.6.....–1.1

Russia...............................3.3........3.5......–0.8.....–0.5...................3,5%

Canada...............................1.7.......2.0......–0.2.....–0.5

Japan.................................1.7.......1.6......–0.6.....–0.4...................1,9%

China.................................8.2.......8.8......–0.8......–0.7...................8,4%

India.................................7.0........7.3......–0.5.....–0.8...................6,5%

ASEAN-5............................5.2........5.6......–0.4......–0.2

Brazil.................................3.0.......4.0......–0.6......–0.2...................3,4%

Mexico...............................3.5........3.5......–0.1......–0.2...................3,2%

Middle East and North Africa.3.2.........3.6..........................................2,3%

Sub-Saharan Africa..............5.5.........5.3......–0.3.....–0.2...................5,3%

 

Tekið úr skýrslu AGS:

Þetta er akkúrat það sem hefur verið í gangi, þ.e. bankakerfi Evrópu var við það að leggjast á hliðina, svo ný neyðarlán Seðlabanka Evrópu voru einmitt nákvæmlega það, björgun. 

Þrátt fyrir að hlutir hafi nokkuð róast á ný, eftir útspil Seðlabanka Evrópu sem lánaði 489ma.€, engin smá upphæð það, til 521 banka.

Þá er ljóst af samdrættinum framundan - - en sá hefur gjarnan þá afleiðingu að virði eigna lækkar sem bankar hafa veð í, hlutabréf lækka gjarnan líka, þeim sem eiga erfitt við að standa í skilum fjölgar þá gjarnan að auki; að vandræði bankanna eru sennilega rétt að hefjast í stað þess að þeir séu að sjá til sólar.

Samtímis, muni skuldavandræði evrusvæðisríkja líklega magnast - því samdráttur minnkar tekjur ríkissjóða sem óhjákvæmilega eykur hallarekstur þeirra. 

1. Lately, the near-term outlook has noticeably deteriorated, as evidenced by worsening high frequency indicators in the last quarter of 2011 (Figure 2).
2. The main reason is the escalating euro area crisis, which is interacting with financial fragilities elsewhere (Figure 3).
3. Specifically, concerns about banking sector losses and fiscal sustainability widened sovereign spreads for many euro area countries, which reached highs not seen since the launch of the Economic and Monetary Union.
4. Bank funding all but dried up in the euro area, prompting the European Central Bank (ECB) to offer a three-year Long-Term Refinancing Operation (LTRO)

 

Um spá breytingar á spá AGS
Enn finnst mé AGS vera í bjartsýnni kantinum, en ég stórfellt efast um það að hagkerfi evrusvæðis, verði búin að snúa til baka frá kreppu ársins í ár, í hagvöxt þegar á nk. ári.

En skv. áætlun Þjóðverja, munu mörg aðildarríki evrusvæðis verða knúin, til þess að taka einmitt akkúrat þann "frontloaded" sparnað, sem AGS varar við.

Þ.e. harðann niðurskurð þegar, en ekki seinna. Ekki síst vegna þess, þá held ég að dekkri sviðsmynd AGS sé miklu mun líklegri útkoma. Og alls ekki of dökk.

1. The updated WEO projections see global activity decelerating but not collapsing.
2. Most advanced economies avoid falling back into a recession, while activity in emerging and developing economies slows from a high pace.
3. However, this is predicated on the assumption that in the euro area, policymakers intensify efforts to address the crisis.
4. As a result, sovereign bond premiums stabilize near current levels and start to normalize
   in early 2013.
5. Also, policies succeed in limiting deleveraging by euro area banks.
6. Credit and investment in the euro area contract only modestly, with limited financial and trade spillovers to other regions.

 

Downside scenario / Verri sviðsmynd

Eins og fram kemur í hinu nýja útliti fyrir heiminn, hefur þróunin í Evrópu reynst vera nær þeirri döggu sviðsmynd sem starfsm. AGS gáfu upp í september 2011.

Hér fyrir neðan kemur sú dekkri sviðsmynd sem þeir nú draga upp.

Aftur, verð ég að segja, að mér finnst hún trúverðugri!

En í dekkri spánni reiknar AGS með hörðum útgjalda niðurskurði aðildarríkja evrusvæðis, en ath. - það er akkúrat þ.s. Angela Merkel er að leitast við að pína evrusvæðisþjóðirnar í skv. hinum svokallaða "Stability Pact".

1. Figure 4 presents such a downside scenario. It assumes that sovereign spreads temporarily rise.
2. Increased concerns about fiscal sustainability force a more front-loaded fiscal consolidation, which depresses near-term demand and growth.
3. Bank asset quality deteriorates by more than in the baseline, owing to higher losses on sovereign debt holdings and on loans to the private sector.
4. Private investment contracts by additional 1¾ percentage points of GDP (relative to WEO projections).
5. As a result, euro area output is reduced by about 4 percent relative to the WEO forecast.
6. Assuming that financial contagion to the rest of the world is more intense than in the baseline (but weaker than following the collapse of Lehman Brothers in 2008) and taking into consideration spillovers via international trade,
7. global output will be lower than the WEO projections by about 2 percent.

 

Niðurstaða

Eins og sést af spám AGS og Heimsbankans, er evrusvæði í dag helsta ógnin við hagvöxt í heiminum. Þetta sést vel af samanburði þeim sem AGS býður upp á. En lækkun frá fyrri spá AGS er eingöngu vegna verra ástands á evrusvæði, en AGS taldi líklegast í september 2011. Síðan í dekkri sviðsmynd sinni nú, eru verri horfur einnig vegna verri útkomu á evrusvæði.

Ath. sú verri niðurstaða, er langt í frá því að sýna það versta sem getur gerst. 

En hún reiknar ekki með neinum ríkisgjaldþrotum á evrusvæði.

Lesið þetta í leiðinni, The Economist: Perverse austerity

 

 

Kv.

Er hafin stýring á markaðinum með evruna, og skuldabréf tiltekinna aðildarríkja evru? Markaðsmisnotkun?

Dálítið sérstakt evru-"rallý" hefur verið í gangi í janúar 2012. Þvert á væntingar hefur evran verið að styrkjast verulega undanfarnar 2 vikur. Síðan í sl. viku hefur evran hækkað gagnvart dollar um 2,6%. Eftir að hafa farið mjög lágt fyrstu vikuna í janúar.

Samtímis hafa útboð skuldabréfa hjá Spáni - Frakklandi og Ítalíu, gengið betur á nýárinu en síðustu mánuði sl. árs. Það þrátt fyrir að neikvæðar horfur í þeim löndum um efnahagsmál, séu nú staðfestar.

Þetta gerist sem sagt þvert á margíslegar neikvæðar fréttir. En yfir sama tímabil, hafa verið að berast staðfestingar þess efnis, að eftirfarandi lönd hafi verið með efnahagssamdrátt mánuðina - okbóber, nóvember og desember 2011:

Spanish central bank warns of double dip recession

1. Þýskaland,
2. Frakkland,
3. Spánn,
4. Ítalía.
5. Auk þess að í ljós kom, að niðurstaða sama tímabils var verri fyrir Grikkland en áður var reiknað með.

---------------------------------------------

Tölur komnar fram í dag - þriðjudag 24/1:

"Eurozone manufacturing data are out. PMI was 48.7 in January, versus 47.2 the previous month and an expected figure of 46.9." - "Eurozone industrial orders fell 6.8pc in the three months to November - steepest fall since March 2009." - "French manufacturing figures are out. The PMI fell to 48.5 in January from 48.9 previously." - -"German manufacturing figures are out. In January the PMI rose to 50.9 versus a previous figure of 48.4"

Pantanir til stórra iðnfyrirtækja "PMI" hafa sem sagt verið samfleitt í samdrætti í nokkra mánuði á evrusvæði. Þó fall milli mánaða minnki frá des. til jan., þá er það samt minnkun frá des. til jan. Þ.e. tölur innan v. 50 eru minnkun.

Áhugavert að smávegis aukning hjá þýskum iðnfyrirtækjum eftir samdrátt í desember. Á sama tíma eru skýr merki um samdrátt handan landamæranna Frakklandsmeginn, og meiri samdráttur eftir því sem farið er lengra suður innan Evrópu.

---------------------------------------------

Sem sagt, heilt yfir - sterkar vísbendingar um að, efnahagssamdráttur sé raunverulega hafinn á evrusvæði.

Exchange.Rates.org.uk

Nokkrar jákvæðar fréttir koma á móti, þrátt fyrir allt:

1. En í sl. viku, barst inn óvænt að mæling á viðhorfum þýskra fyrirtækjarekenda um framtíðina, sýndi aukna bjartsýni á nýárinu. Svo engin spá um slæma tíma í augum þýskra atvinnurekenda (ath. væntingar ekki raunveruleiki).
2. Að auki hefur komið í ljós að 4. ársfjórðungur 2011 var betri en reiknað var með í Bandaríkjunum. Það er meiri hagvöxtur, meiri vöxtur iðnframeiðslu og eftirspurnar, en átt var von á.
3. Kína virðist einnig líta smávegis betur út, en fyrstu spár höfðu reiknað með - og dregið í bili úr hræðslu við svokallaða harða lendingu.
4. Hugsanlegt er að bjartsýni þýskra atvinnurekenda tengist eitthvað Mario Monti áhrifum, en í janúar fór hann í vel kynntar opinberar heimsóknir til Þýskalands, þar sem hann talaði um öll þau sparnaðarúrræði sem hann ætlar sér að beita, sagði mönnum að Ítalía myndi verða í lagi - úrræðin myndu duga. Hugsanlegt að Þjóðverjar raunverulega trúi því að niðurskuður og endurskipulagnin ein og sér, dugi - fyrst að það er Monti sem stýrir. Á sama tíma hefur vaxtakrafa á ítölsk bréf lækkað töluvert, en er þó enn í rúmum 6% - en hefur lækkað um cirka prósent. Svo einhver Mario Monti áhrif virðast í gangi. Spurning hve lengi þau duga, þegar bæði Seðlabanki Ítalíu og AGS spáir efnahagssamdrætti á Ítalíu þetta ár, auk þess Alþjóðabankinn og OECD gera það einnig.
5. Í dag sagði Angela Merkel, að hún væri til í að ESM eða framtíðar björgunarsjóður Evrópu verði tekinn í notkun 6 mánuðum fyrr en til stóð áður, sem þíðir að hún gefur undir fótinn um að þjóðverjar muni leggja fram nýtt fjármagn, en þá aðeins inn í nýja sjóðinn. Til þess að fá aðgang að því fé, verði ríki að undirrita og staðfesta "Stöðugleika Sáttmála" þann sem Merkel vill troða evrusvæðisríkjunum inn í, að auki innleiða í lög eða stjórnarskrá þær reglur sem þeim sáttmála fylgir. Nýr gildistími verði í júlí. Með þessu aukist það fjármagn sem björgunarkerið ráði yfir í að sögn 750ma.€. Sem kannski þíðir að þeir peningar duga ef til vill langleiðina út árið - nema menn auðvitað trúi því að Ítalía bjargi sér hjálparlaust. En einungis þeir sem trúa því, geta trúað því að þessir peningar dugi í reynd.  Berlin ready to see stronger ‘firewall’
6. Síðast en ekki síst, eru það hin nýju 3 ára neyðarlán Seðlabanka Evrópu, sem hafa lyft nokkuð brúnum, aukið bjartsýni. Þ.e. samt hægt virkilega að sjá það á tvennann veg. En 489ma.€ neyðarlán tekin af 521 bönkum, sjálfsagt þíðir að um hríð hið minnsta dregur úr hættu á falli þeirra stofnana - en á móti eru það einnig slæmar fréttir, að svo margir bankar töldu sig þurfa að tala slík neyðarlán. En fjárfestar virðast þessa stundina vera að sjá glasið sem hálf fullt fremur en hálf tómt - eða hvað?

 

En við það tengi ég vangaveltur um markaðsmisnotkun!

En Nicolas Sarkozy kom fram með hugmynd í desember, að bankar myndu nota ný 3 ára neyðarlán Seðlabanka Evrópu, til þess að kaupa skuldabréf ríkja í vandræðum. 

Þau eru boðin á 1% vöxtum, og fræðilega skapast þá verulegar tekjur vegna vaxtamunar ef bankarnir kaupa bréf ríkja í vandræðum, ekki síst Ítalíu - með vaxtakröfu á milli 6-7%, eða nokkuð lægra á skemmri tíma bréfum.

Það hefur vakið eftirtekt að síðan Seðlabanki Evrópu, lánaði 489ma.€ til 521 banka, að eftir það hefur verið góður gangur í útboðum Spánar - Ítalíu - og Frakklands á nýárinu. Portúgal virðist ekki njóta þess.

En þetta "maikar sens" svo maður tali lélega íslensku, en þessi 3 ríki eru lykilríki - með þeim stendur eða fellur evran.

Spurning? Er verið að framkv. sama hlutinn og ísl. bankarnir framkv. er þeir lánuðu starfsmönnum sinum til þess að kaupa hlutabréf í ísl. bönkunum, til að  þannig halda uppi virði þeirra?

Eins og þekkt er, voru bankarnir sjálfir fyrir rest algerlega ráðandi með markaðinn með eigin béf.

Þá velti ég fyrir mér, hvort sambærileg "dýnamík" sé að skapast á evrusvæði, en ný útgáfa 3. ára neyðarlána kemur fram í byrjun febrúar. 

Þannig, að plottið sé að Seðlabanki Evrópu dæli peningum til tilekinna bankastofnana - sem leynilegt samkomulag er við, að kaupi í staðinn bréf Ítalíu, Spánar og Frakklands - og að auki geri sér far um að nýta nokkuð af því fé, til að halda uppi verðinu á evrunni?

Þetta er íll hugsun sem skaut upp í mér - þegar ég fór að velta fyrir mér hinu undarlega rallýi á evrunni, sem staðið hefur sl. 2 vikur.

En ef þetta er svo að Mario Draghi er byrjaður á peningadælu aðgerð, til tiltekinna lykilaðila þ.e. stærri banka á evrusvæði, og auðvitað mun aldrei verða sagt frá því ef eitthvert leynisamkomulag er í gangi; en afleiðingin getur þó orðið sú hin sama, að þessir kaupendur sem fjármagnaðir eru af Seðlabanka Evrópu - eins og hér gilti með markaðinn með bréf ísl. bankanna þ.s. bankarnir okkar fjármögnuðu sjálfir kaup á eigin bréfum - eignist í reynd nokkurn veginn markaðinn allann með bréf Spánar og Ítalíu, þannig í reynd Seðlabanki Evrópu í gegnum þá milliliði.

Þannig, að verið geti að óbeint - geti Seðlabankinn stýrt verðum á ríkisbréfum þessara tilteknu tveggja landa.

En það breytir samt ekki því - að þau eru á leið í efnahagssamdrátt.

Og ef verðum verður þannig stýrt, þá verða þau í vaxandi mæli algerlega á skjön við veruleikann - og erfitt verður að fela hvað er í gangi.

Þannig að ef ílli grunur minn er réttur, kaupir þetta í mesta lagi einhvern tíma.

Alveg eins og með ísl. bankana, er ekki unnt að "faika" veruleikann í raun og veru.

Meginspennan þessa stundina er út af Grikklandi

Samningaviðræður milli grískra stjv. hafa verið brokkgengar. En þ.e. verið hætt, hafist aftur, verið hætt, hafist aftur. Nú síðast gáfu fulltrúar bankastofnana út yfirlísingu, að þeir væru búnir að ganga eins langt og framast væri unnt. Það væri mótaðila að samþykkja eða hafna.

Greek debt deal: Banks say 'we've made our best offer, it's up to EU and IMF bailout providers now'

Þessa stundina virðist markaðurinn reikna með að samkomulag muni klárast í vikunni eða þeirri næstu, þrátt fyrir að fulltrúar banka segi að 4% vextir á hin nýju 30 ára skuldabréf sé þeirra lokatilboð, og mótaðilar þ.e. AGS og Seðlab. Evr. telji vextir megi ekki vera hærri en 3,5%.

Síðan virðist vera ný deila að skapast milli AGS og stofnana ESB, sem virðast ekki sammála um hver efnahagsl. framvinda Grikklands líklega verði næstu misserin, og fá því ekki sömu útkomu úr mati á greiðslugetu Grikklands: Athens pressed to revamp debt deal

En samtímis, eru komnar nýjar kröfur fram frá aðildarlöndunum um frekari niðurskurð af hálfu Grikkja - atriði sem ekki kemur á óvart, þ.s. niðurstaða lokauppgjörs sl. árs, er að halli er meiri en reiknað var með og gert var ráð fyrir. Svo krafa er um viðbótar niðurskurð.

Að auki vilja þeir frekari tryggingar fyrir því, að aðgerðir sem Grikkir voru búnir að samþykkja að framkv. og gert er ráð fyrir, raunverulega komist til framkv. 

 

Niðurstaða

Getur það verið, að Seðlabanki Evrópu sé farinn í beina stýringu á markaðinum með bréf Spánar og Ítalíu, í gegnum hin nýju 3 ára neyðarlán á 1% vöxtum?

En margir í dag velta fyrir sér, þessu óneitanlega sérstaka "rallýi" á evrunni sl. 2 vikur. Og að auki, hve vel útboð hafa verið að ganga á nýárinu - þrátt fyrir nú staðfestar vísbendingar um slæma og versnandi framvindu efnahagsmála, í tilteknum lykilríkjum evrusvæðis.

------------------------------------

Margvíslegir hlutir eru annars í gerjun. Fyrir utan þessa "speculation" myndi ég kalla þetta tímabil vissa biðstöðu. En spár liggja fyrir um samdrátt á Spáni og Ítalíu. Staðfestur samdráttur á 4. ársfjórðungi sl. árs. Þjóðverjar halda því fram að þýska hagkerfið muni sýna lágmarksvöxt á fyrsta fjórðungi þessa árs, þ.e. 0,1%. Þannig að Þýskal. sé ekki komið sjálft í samdrátt, þrátt fyrir að hafa degist saman um 0,3% á 4 ársfjórðungi 2011.

Niðurstaða um Grikkland getur haft sitt að segja um það, hvort þetta "rallý" fær staðist - eitthvað áfram.

En eins og ég benti á efst, eru mjög skýrar vísbendingar um samdrátt til staðar. Og slíkur samdráttur ætti eiginlega að vera að skapa svartsýni. 

Þess vegna kalla ég þetta "rallý" dálítið sérstakt - eða á ensku "counter intuative". Finnst það ef til vill smá grunsamlegt, í ljósi nýlegrar nútímasögu okkar íslendinga.

 

Kv.

Bretland er í miklum skuldavanda eftir ár Verkamannaflokksins!

Þetta er skv. greiningu Kc Kinsey Global Institute - "Debt and Deleveraging" by the McKinsey Global Institute". Niðurstaða greiningarinna má sjá á myndinni að neðan, og tölurnar eru sannarlega fullt tilefni hræðsu um nánustu framtíð Bretlandseyja. En þær gera hagvaxtarhorfur á Bretlandeyjum afskaplega lélegr - ég myndi segja a.m.k. næstu 10-15 árin. Mér sýnist af þeim að Bretland sé að horfa upp á tínt tímibil, langvarandi stöðnun með sambærilegum hætti og Japan hefur verið að ganga í gegnum síðan kreppa skall þar á síðla árs 1989, og Japan hefur ekki fyllilega risið síðan.

Bretland er skárra að einu leiti, að þar er enn fólkii að fjölga, þangað er verulegt streymi að auki af innflytjendum, breskt samfélag er jákvæðara gagnvart nýbúum en japansk samfélag - þetta skapar Bretlandi hagvaxtartækifæri umfram Japan, til lengri tíma litið.

Svo Bretland kemst upp úr þessu fyrir einhverja rest!

Ambrose Evans Pritchard fjallar um niðurstöðu McKinsay í greinarstúf:

America overcomes the debt crisis as Britain sinks deeper into the swamp

 

 

Ábyrgðaleysi ríkisstjórnar Gordon Brown

• Á Íslandi er talað um ábyrgðaleysi síðustu ríkisstjórnar DO og HÁ, vísað til 90% lána sem Íbúðalánasjóður veitti með lánsþaki, þ.e. þú gast ekki fengið umfram rúml. 20 milljónir.

Síðan veittu bankarnir um tíma 100% lán og fengu að gera það í friði fyrir Fjármálaerfitlitinu.

 

En hvað sýnist ykkur um 120% lán?

 

1. "Much trouble could have been avoided if Labour had stuck to two simple rules: a budget surplus late in the cycle (instead of 3pc deficits) as achieved in Scandinavia and even by Spain, and
   
2. loan-to-value limit on mortgages of 80pc (instead of 120pc) -- ideally falling to 70pc, or even 60pc if needed to choke a boom, as pursued in East Asia."

• Einmitt, í landi Grodon Brown, var heimiluð veðsetning íbúðahúsnæðis upp í 120%.

• Að auki, var ríkið rekið með halla upp á hvert ár - góðærið á enda, í stað þess að spænska ríkið var rekið yfir sama tímabil með afgangi, get nefnt einnig það írska - það íslenska, og Ambrose nefnir síðan það sænska. 

 

Sem betur fer er Bretland ekki inni í evrunni!

1. Með mun verri heildarskuldastöðu en nokkurt aðildarlanda evrusvæðis.
2. Með ríkishalla sem er verri en ríkishalli Ítalíu, Spánar og Frakklands.
3. Með ríkisskuldir sem eru umfram ríkisskuldir Spánar, en þó á svipuðu róli og ríkisskuldir Frakklands.

• Á móti kemur að bankakerfið Bretlandseyja, hefur verið endurfjármagnað - meðan staða franskra - ítalskra og spænskra banka margra hverra er mun tæpari, en flestra breskra banka.
• Það gat breska ríkið framkv. með ódýrum hætti - með peningaprentun. Meðan aðildarríki evru hafa ekki aðgang að þeirri þægilegu aðferð.
• Það þíðir, að skuldastaða ríkissjóða evrusvæðisríkja mun líklega versna umtalsvert frá því sem nú er, því aðildarríki evru geta einungis endurfjármagnað bankakerfi eigin landa, með eigin skuldsetningu ríkissjóða - ef bankar ráða ekki við endurfjármögnun sjálfir.
• Það er ástæða þess, að aðildarríki evru, eru að velja að láta bankana sjá um endurfjármögnunina sjálfa - sem er langt í frá víst að muni ganga.

Í samhengi við þetta - er áhugaverð frétt frá því í gær á Financial Times vefnum, en það virðist sem Frakkar og Þjóðverjar vilji útvatna svokallaðar "Basel" reglur, sem ekki eru mörg ár síðan að voru hertar í kjölfar fjármálakrýsunnar í Bandar. þ.e. "Sup Prime" 2008.

Paris and Berlin seek to dilute bank rules

Ef farið yrði að vilja Frakka og Þjóðverja, væri slakað á skilgreiningum sem varða mat á virði eigna banka, sem myndi á pappírnum styrkja eiginfjárstöðu banka.

Mig grunar að það sé ekki tilviljun, að það eru aðildarríki evrusvæðis, sem fara fram á slíka útvötnun, einmitt vegna þess - að aðildarríki evrusvæðis geta ekki með sama ódýra hættinum og Bretar eða Bandaríkin, sem enn hafa eigin seðlabanka, endurfjármagnað eigin bankakerfi.

Besta ákvörðunin sem Gordon Brown tók, var að fara ekki inní evruna!

"Sterling’s 15pc drop has saved a host of exporters while the Bank of England has spared us the agony of debt-deflation by launching quantitative worth 19pc of GDP, the biggest blitz ever by a modern central bank."

• Það ætti að vera augljóst - innan evru hefði Bretland ekki getað endurfjármagnað bankana sína, með þeim hætti sem gert var.
• Muna þarf að 4 bankar alls voru teknir yfir af breskum stjv., 4 risabankar.
• Ef breska ríkið hefði ekki getað í samvinnu við eigin seðlabanka, dælt peningum inn í þá sem voru prentaðir - væri breska ríkið í mun verri málum skuldalega séð.
• Að auki, féll breska pundið töluvert, en án þess falls hefði hallinn á bæði breska ríkinu og viðskiptum Breta við útlönd verið mun meiri.
• Hið augljósa er, að Bretland væri í verri málum en Ítalía í dag, sennilega fyrir töluverðum tíma síðan farið á neyðarlán - eins og Írland, Portúgal og Grikkland.

Þess í stað með seðlaprentun, sparaði breska ríkið sér miklar fjárhæðri sem í dag væru skuldir þess.

Verðið var fyrst og fremst nokkur verðbólga - sem er á niðurleið.

Ég vek einnig athygli á annarri mynd: Eins og sjá má á myndinni að neðan þá er breska ríkið með langbestu dreifinguna á eigin skuldum, þ.e. lán eru dreifð yfir lengra tímabil. En myndin sýnir samanburð á meðallengd lána, sem liggja að baki skuldabunka ríkissjóða sem eru í samanburðinum. Þessi mikla tímalengd lána breska ríkisins, dregur verulega úr áhættu breska ríkisins vegna eigin skulda, þrátt fyrir gífurlegar heildarskuldir breska þjóðarbúsins.

1. Hagstæð dreifing skulda breska ríkisins.
2. Sú staðreynd að breska ríkið ræður yfir sínum gjaldmiðli - getur fengið ótakmarkað fé að láni í gegnum prentun, þannig alltaf borgað til baka eigin skuldir + vextir.

• Er ástæða þess, að Bretland er enn "AAA" og vextir á breskum ríkisbréfum hafa aldrei verið lægri.
• Þvert á móti, er fé greinilega að flýgja til Bretland frá evrusvæði, það sést á stöðugri lækkun vaxtakröfu ríkisbréfa Bretlands, en í dag kvá meðalvaxtakjör einungis vera 0,2% óhagstæðari en meðalkjör Þýskalands dreift yfir skuldabréfaflokka. En fé er einnig að flýgja til Þýskalands, og þar einnig hefur vaxtakrafa verið á niðurleið eins og í Bretlandi, skýr merki um flótta fjármagns. Í báðum löndum, eru sumir flokkar komnir í neikvæða vexti - þ.e. aðilar borga með þeim.
• Þetta er mjög merkileg niðurstaða - en hvergi veit ég um land, sem svo klárt á allt sitt að þakka einni ákvörðun, þ.e. að Gordon Brown ákvað að halda pundinu. Svo þrátt fyrir allt, fyrirgefst honum að hafa rekið hlutina á reiðanum.

 

Niðurstaða

Ekkert land sýnir í eins sterku ljósi, hvílík ægileg axarsköft hafa verið gerð í sambandi við uppsetningu svokallaðrar evru, heldur en íhugun á raunstöðu Bretlands í dag og hver hún líklega væri innan evru.

Ath. Þessi útkoma hefur meir að gera við það, hvernig reglur evrusvæðis voru settar upp en nokkurt annað. En evrurkýsan er vegna þess að stærstum hluta, að uppsetning regluverks evrusvæðis var í upphafi röng, og svo er enn:

1. Einfaldlega sú stefna, að banna í raun peningaprentun. 
2. En ef slík væri heimiluð - hefði Seðlabanki Evrópu með akkúrat sama hættinum, getað aðstoðað einstök riki með mjög auðveldum hætti, við endurfjármögnun banka.
3. Að auki, er það hið heimskulega bann - einnig regla sem Þjóðverjar heimtuðu "no bailout". Með öðrum orðum, stofnunum sambandsins er bannað, að aðstoða einstök aðildarríki við endurfjármögnun eigin skulda.
4. Þvert á móti, hefði það átt að vera eitt af meginhlutverkum Seðlabanka Evrópu, akkúrat með sama hætti og Seðlabanki Evrópu hefði átt að vera raunverulegur fjárhagslegur bakhjarl banka innan evrusvæðis, og "Bank of England" eða "Federal Reserve" - að aðstoða með svipuðum hætti skv. þörfum, einstök aðildarríki.
5. Að sjálfsögðu eiga að vera stífar reglur um halla á ríkissjóðum - en á sama tima, þarf að vera mögulegt að fá fjármögnun með ódýrum hætti, og þ.e. engin ódýrari en lán frá seðlabankanum.
6. Það er gersamlega óskiljanlegt - að Þjóðverjar hafa verið þeirrar skoðunar, að undir engum kringumstæðum megi gefa Seðlabanka Evrópu þær valdeimildir - þ.e. að vera bakhjarl bankakerfis Evrópu í gegnum prentun, og að vera bakhjarl aðildarríkja einnig með nákvæmlega sama hætti.
7. Eins og ég sagði, verða á móti að vera harðar og stífar reglur um halla ríkja, og sennilega einnig samtimis, harðar og stífar reglur sem gilda þvert yfir sambandið, um eiginfjárhlutfall banka o.s.frv.
8. Að lokum, en alls ekki síst, hefði þurft að hafa sambærilegt eftirlit með viðskipajafnvægi milli einstakra aðildarríkja, svo að uppsöfnun skuldabólu með þeim hætti eins og hefur verið reyndin, myndi ekki eiga sér stað. Það hefði sem sagt þurft að vera regla, sambærileg við reglu um ríkishalla - um hámarks heimilann viðskiptahalla. Þannig, að miklu mun fyrr hefði verið gripið til ráðstafana, þ.e. áður en i óefni var komið. 

Ef hefði verið gengið skynsamlega frá regluverki evrunnar í upphafi, hefði ekki orðið þessi erfiða krýsa.

Hún nefnilega snýst að mestu leiti um ranga hagfræði. Kolranga hagfræði.

Ranghugmyndir sem hafa leitt til rangra ákvarðana, og enn halda í reynd svæðinu í gíslingu - og geta leitt til hruns algerlega að óþörfu.

Meðan þessar ranghugmyndir ríkja - er evran á leið til glötunar!

 

Kv.

Sannleiksferli getur auðveldað saksókn gegn þeim sekustu!

Sannarlega er rétt að sannleiksferli felur það í sér að einstaklingar koma fram fyrir sannleiksnefnd, og fá í staðinn friðhelgi/griðhelgi - þannig að þeir verða ekki sóktir til saka fyrir þær upplýsingar eða játningar sem þeir veita. Sannleiksnefndin sjálf úrskurðar um það, hvort viðkomandi hefur sagt allt létta, og oft var gengið á einstaklinga þeir krosspurðir vegna gagna sem einhver þriðji aðili hafði veitt. Ekki fyrr en nefndin sjálf er sátt með viðkomandi, er honum eða henni veitt grið.

• Sumir sjá þetta í neikvæðu ljósi, að þá verði öllum fyrirgefið og enginn saksóttur.

 

En þarna skortir fólk þekkingu á því hvernig sannleiksferlum var beitt í Argentínu og Chile

Málið er að fjöldi manns voru einmitt saksóttir í Chile og Argentínu, vegna skítugu stríðanna í þeim löndum. Á sama tíma, var þó langflestum gefin grið - af þeim sem þátt tóku, sem frömdu glæpi.

ÞAÐ MÁ NOTA SANNLEIKSFERLI SEM VEIÐITÆKI!

VIÐ ÞURFUM EKKI AÐ ÁKVEÐA AÐ FYRIRGEFA ÖLLUM.

Þegar ákveðið var að beita þessari aðferð í Argentínu og Chile, var einnig ákveðið að tilteknir einstaklingar fengu ekki grið - fengu ekki að koma fram og fá friðhelgi.

Heldur var leitast eftir með notkun sannleiksferlis, að afla upplýsinga gegn þeim aðilum - sem tókst í langflestum tilvikum, og helstu yfirmenn, hers og lögreglu - á árum skítuga stríðsins, fengu langa fangeilsisdóma.

 

Ef við ímyndum okkur beitingu sannleiksferlis við rannsókn fjármálaglæpa hér!

Þá er vandinn eins og í þeim löndum, að fjöldi manns er innviklaður í þá glæpi, tók fullann þátt í þeim glæpum.

Vegna ótta viðkomandi við það að fara sjálfir hugsanlega fyrir lög og dóm, hafa slíkir meðsekir einstaklingar mjög sterka hvatningu til þess að "halda kjafti".

• Besta leiðin einmitt til þess að rjúfa slíkann þagnarmúr - er að bjóða grið eða friðhelgi, gegn fullum uppljóstrunum.  
• Og þ.e. einmitt kostur að þær uppljóstranir fari fram í beinni - eins og venja er með sannleiksferli, að öllu er útvarpað/sjónvarpað beint.
• Þá sjá aðrir "sekir" að viðkomandi er að fá eitthvað sem er eftirsóknarvert að fá, þ.e. grið. 
• Að auki sjá þeir, hverju viðkomandi er að ljóstra upp.
• Þeir fara þá margir hverjir að óttast um sinn hag, óttast að verða sjálfir sóktir til saka vegna uppljóstrana af slíku tagi, og allt í einu sníst "þagnarmúrinn við" og það verður þess í stað kapphlaup um að segja allt hið létta, svo menn fái að öðlast "grið".

Á lýgilega stuttum tíma - getur slík uppljóstrunar "stampete" eða kapphlaup, ljóstrað upp öllu því sem þörf er á, til þess einmitt að ná því takmarki, að koma toppunum í steininn.

Verðið er að gefa öllum eða nær öllum undirmönnum grið.

Einhverjir sem eru of lengi að hugsa sig um, verða of seinir - þannig séð.

 

Varðandi stjórnmálin, er sennilega aldrei unnt að koma nokkrum í tukthús!

Einfaldlega vegna þess að meintir glæpir eru fallnir á tíma lögum skv. Svo að sannleiksferli sníst þá fyrst og fremst, um það að fá fram "sannleikann".

Sannarlega getur verið að slíkt ferli skili minna á þessu sviði, vegna þess að skortur á óttanum um lögsókn og hugsanlega sakfellingu, þíðir að erfitt er að skapa sambærilegann þrýsting á fólk til að koma fram og segja allt hið létta.

Þó er ekki útilokað, að ég hafi rangt fyrir mér, t.d. að í ljós komi ólöglegar mútur eða eitthvað það annað, sem unnt er að gera að sakamáli.

1. Fleiri en ein sannleiksnefnd getur starfað á sama tíma - í reynd margar ef út í þ.e. farið. 
2. Þær geta þá verið sérhæfðar - þannig væri sennilega best að nefnd sem væri að rannsaka fjármálaglæpi starfaði algerlega sjálfstætt.

 

Niðurstaða

Mig grunar að margir geri sér ekki grein fyrir því, hve öflugt tæki einmitt til þess að ná fram upplýsingum, sem síðan er unnt að nýta í sakamálum - "Sannleiksferli" er!

Ég sé þetta einmitt sem mjög gagnlega aðferð til að glíma við þá spillingu sem virðist algerlega gegnsýra okkar fjármálakerfi, þ.s. sama spillingin virðist enn þrífast eftir sem áður.

Ég tel að sú spilling eytri út frá sér inn í stjórnmálin, því þarna að baki eru fjárfsterkir aðilar sem styrkja einstaka stjórnmálamenn og flokka, og viðhalda spillingarkerfinu innan fjármálakerfisins, með aðstoð vildarvina innan hins pólit. kerfis.

-------------------------------

Bendi einnig á eldri færslur:

Nýtum sannleiksferli til að gera upp hrunið!

28.9.2010 Geir ákærður - en aðrir sleppa!

22.9.2010 Er sannleiksferli lausnin? 

 

Kv.

Nýtum sannleiksferli til að gera upp hrunið!

Þetta er alls ekki ný skoðun hjá mér, hún kemur einnig fram í færslum sem ég skrifaði 2010:

28.9.2010 Geir ákærður - en aðrir sleppa! -- 22.9.2010 Er sannleiksferli lausnin?

Ég er búinn að vera hrifinn af "Sannleiksferli" alla tíð síðan Nelson Mandela beitti því innan S-Afríku, í því skini að gera upp hina ægilegu glæpi aðskilnaðarstefnunnar sbr. Aphartheit. 

Við erum að tala um morð á fj. fólks innan S-Afríku, áratuga skipulagða kúgun minnihlutans á meirihlutanum, fangelsun og þrælkun þúsunda, og ekki síst að S-afrísk stjv. hvíta minnihlutans, viðhéldu skæruliðastríði innan nágrannalanda, þ.e. Angola og Mósambík. Börðust áratugum saman einnig gegn sjálfstæðisbaráttu íbúa Namibíu. Ekki má gleyma, að aðstoðuðu einnig um árabil aðra hvíta minnihluta stjórn í ríki sem þá hét Ródesía, en síðar eftir hrun stjórnar hvíta minnihlutans þar, Zimbabve.

Síðan eru það skítugu stríðin í Chile og Argentínu, í tíð herforingjastjórna sem þar ríktu. En þar var farið í fótspor Nelsons Mandela, og þau hræðilegu ár gerð upp akkúrat með beitingu "Sannleiksferlis". Í báðum tilvikum erum við að tala um hræðilega glæpi, þ.e. fjöldamorð á stjórnarandstæðingum, í þessu tilviki var þetta ekki kynþáttastríð heldur var um að ræða innanlandspólitíska andstæðinga, sem voru myrtir í báðum löndum tug þúsundum saman. Að auki eins og reyndar í S-Afríku einnig, var um að ræða umfangsmiklar skipulagðar pyntingar á föngum. Fangelsanir á miklum fj. fólks sem taldist til stjórnarandstæðinga, en þó þurfti oft ekki mikið til að komast í þann hóp sem fangelsaður var. Tímbail ógnarstjórnar í báðum löndum.

Það verður að segja eins og er, að þeir glæpir sem við þurfum að rannsaka, fölna töluvert í samanburðinum, við þá ægilegu glæpi sem gerðir voru upp í S-Afríku, Argentínu og Chile!

Þess vegna einmitt ætti okkur ekki að vera skotaskuld úr því, að nýta þess aðferð skv. fordæmi S-Afríku, Argentínu og Chile: 

Truth and reconciliation commission

Sjá einnig: Truth and reconciliation commission of South Africa

Ekki síst: Truth and Reconciliation Commission of South Africa Report

Skýrslan er vistuð á vef S-Afr. stjv. og virðist sjálf aðalskýrslan um niðurst. sannleiksferlisins er þar fór fram - fyrir áhugsama er nenna að verja nokkrum dögum, jafnvel vikum í lestur :)

 

Kostir þessarar leiðar!

1. Galli við lög um ráðherraábyrgð er víst að meintir eða hugsanlegir glæpir fyrnast á einungis 3 árum, svo ef mál Geirs H. Haarde fellur um sjálft sig, eða hann er sýknaður. Þá er í dag of seint að ákæra nokkurn annan, eða birta Geir nýja ákæru.
2. Kostur á móti við aðferð Sannleiksferlis, er að þá er unnt að rannsaka málin niður í kjölinn, án nokkurra takmarkana í tíma, eða um það hverjir eiga í hlut.
3. Sannarlega er fræðilega einnig unnt að framkv. slíka rannsókn með þingnefnd, sem sérstaklega væri skipuð. En gallinn hér, er að sjálft Alþingi og almennt gildir það einnig um pólitíkusa landsins, nýtur afskaplega lítils trausts. Ef á að gera hrunið upp, þarf að leita leiðar - sem getur fylgt hámarks traust. Þá eiginlega er vart unnt að finna nokkurn þingmann eða landspólitikusa sem njóta slíks trausts, að úrskurði þeirra eða áliti væri treyst. Almenningi þætti einnig erfitt að treyasta, nefnd skipaðri af pólitíkusum landsins, jafnvel þó svo hún væri ekki skipuð neinum augljóslega pólitískum aðilum.
4. Þess vegna, held ég að sannleiks nefndar-leið sé vænlegri, en til þess að svo verði í reynd, myndum við þurfa að óska aðstoðar erlendis frá til að koma sannleiksferli af stað. Það er mín niðurstaða - að Ísland geti ekki rannsakað hrunið án einhverskonar aðstoðar utan frá. Það þarf ekki endilega vera, ósk um aðstoð erlends ríkis - heldur er þ.s. ég velti fyrir mér, að haft verði samband við þá einstaklinga sem höfðu forystu fyrir sannleiksnefndum í Chile og í Argentínu, og athugað með það hvort ekki sé unnt að fá einhverja þeirra til að koma hingað til lands, og aðstoða okkur við uppsetningu slíks ferlis hér.
5. Þá þyrfti ekki síst, að fá annaðhvort ráðgjöf þeirra um það hvaða erlenda einstaklinga þeir myndu mæla með, sem áreiðanlegu fólki með þekkingu sem myndi nýtast, eða fá einhverja þeirra einstaklinga - til að sitja í sannleiksnefndinni, ásamt hverjum þeim öðrum innlendum eða erlendum sem væru skipaðir.

Af hverju útlendinga? Einfaldlega vegna þess, hve lítið traust er hér á öllum þeim sem koma í nokkru nærri pólitík er, og að auki vegna smæðar Íslands er mjög erfitt að finna algerlega óháða einstaklinga þ.e. sem ekki tengjast með nokkrum hætti neinu því sem skaðað getur þeirra getu til að vera óháðir dómendur. Með því að hafa nefnd a.m.k. að hálfu skipaða útlendingum, væri möguleiki á því að almenningur myndi treysta útkomu slíks ferlis.

Gallar!

• Augljósi gallinn er að, þeir sem koma fram og segja frá - fá vernd frá saksókn. Þannig þeir verða ekki sóktir til saka fyrir þær játningar eða upplýsingar sem þeir gefa fyrir nefndinni, í beinni útsendingu.

1. En skv. lögum sem sett væru um Sannleiksnefndina, fengi hún þann rétt til að veita einstaklingum friðhelgi.
2. Það er þó ekki án skilyrða, þannig eru nefndarmenn dómarar um það hvort þ.s. fram kemur uppfyllir þeirra kröfur, og t.s. í S-Afríku, var gengið oft hart gegn einstaklingum þegar þeir voru spurðir út í gögn, sem þriðju aðilar höfðu komið með. Þetta er í reynd yfirheyrsla.
3. Þeir sem koma fram, þ.e. þeim í hag að gefa allt upp - til að fá friðhelgi.Þess vegna er þetta svo öflug leið, einmitt ef þ.e. litið svo á að megintilgangurinn sé í reynd öflun upplýsinga, þ.e. vitneskjunnar um það hvað raunverulega gekk á.

• Á hinn bóginn, er hvort sem er ólíklegt að þeir sem sekir eru í tengslum við hrunið, sérstaklega þeir sem tóku heimskulegar ákvarðanir, upp í þ.s. mörgum finnst glæpsamlegar, verði sóktir til saka. Ef einhver er dæmdur, er dómur ólíkegur að verða langur. Svo ég lít eiginlega ekki á þetta atriði sem nokkra frágangssök - en munum að þessar aðferðir voru notaðar, þegar miklu mun verri glæpir höfðu verið framdir, og þar má treysta svall mörgum móður, að sjá menn viðurkenna fjðldamorð, pyntingar - sleppa við dóm. Ef þetta var hægt í Chile, Argentínu eða S-Afríku, getum við þetta einnig.

 

Ég held að það sé mikil þörf fyrir okkar samfélag að koma þessu í verk

Í dag er það svo að alger skortur er á trausti, og það vantraust er að éta upp þjóðarsálina, er sem sár á henni.

Þ.e. ekki síst vegna þessa, sem sannleiksferli er að mínu viti nauðsynlegt hérlendis - en ég tel það alveg augljóst að hvort tveggja: Stjórnmálin og Dómskerfið.

Séu algerlega ófær um að framkvæma þá upplýsingu sem almenningur í reynd krefst, og þörf er á - ef vinna á bug á þessu mikla vantrausti.

Ég stórlega efa, að nokkur sú nefnd sem Alþingi getur skipað - geti náð því trausti, svo að hún geti mögulega stigið í þau spor sem sannleiksnefndir S-Afríku, Chile eða Argentínu - fetuðu.

Ég skynja raunverulega hættu á uppþotum, ef ljóst verður að mál Geirs H. Haarde, fellur um sjálft sig, og almenningur veit að enginn mun þurfa að taka pokann sinn, eða fara í steininn.

Ekki síður, þegar ljóst verður sennilega hve lélegur afraksturinn verður, af þeim dómsmálum sem nú eru í gangi.

Sannarlega var núverandi ríkisstjórn ekki síst kjörin út á kröfuna um uppgjör - en ég held að vegferð hennar sýni svo ekki verði um villst, að þ.e. raunverulega svo að innlend stjórnmál ráða ekki við málið.

Ekki síður vegna hættunar á þvi að spennan brjótist út í alvarlegum átökum, þarf að fara leið sannleiksferlis - en ákvörðun Nelson Mandela var ekki síst byggð á þeirri röksemd, að friðurinn væri dýrmætur.

• Auðvitað þarf fyrir rest að verða fyrirgefning, en ekki fyrr en lærdómur hefur verið tekinn.

• Og teikn eru á lofti, að einhverjar trúverðugar breytingar séu að eiga sér stað.

En sannleiksferli er einmitt líklegast - að leiða fram þá þekkingu sem við þurfum á að halda, ef við eigum að geta tekið réttar ákvarðanir um akkúrat í hverju þær breytingar skulu felast.

En áður en meinið er þekkt og greint, er ekki unnt að sjúkdómsgreina rétt.

 

Niðurstaða

Ég mælist eindregið til þess að Ísland fylgi fordæmi Nelson Mandela í S-Afríku, og einnig fordæmum Argentínu og Chile. Fyrst að þær þjóðir gátu gert upp miklu mun verri mál en þau sem við stöndum frammi, ættum við að geta beitt þeirra góðu fordæmum, til að gera upp það sem hérlendis hefur gengið á. Enda eru það ekki fjöldamorð né pyntingar, né stríðsátök sem við þurfum að rannsaka, aðeins spilling - fjármálaglæpir og vanhæfi.

Ég meina virkilega - við geitum þetta, sérstaklega ef við fáum erlenda einstaklinga með þekkingu, til að taka þátt í starfinu, eða jafnvel til að hafa yfirumsjón. 

Við Íslendingar eigum ekki að vera feimnir við það að fylgja góðum fordæmum sem finna má hjá öðrum þjóðum.

 

Kv.

Útlit fyrir gjaldþrot Grikklands!

Tilraunir grískra stjórnvalda til þess að klára samkomulag við einka-aðila sem eiga kröfur á gríska ríkið, viðast hafa farið í vaskinn. Mér sýnist þetta vera eðlilegasta túlkun á fyrirliggjandi fréttum, þó svo grísk stjv. séu enn að gefa í skyn að tilraunir til samkomulags haldi áfram. Þá eru þau á böggum hildar - svo best að taka yfirlísingum þeirra með einhverjum saltkornum.

Sl. föstudag voru grísk stjv. stöðugt að gefa í skyn að samkomulag væri nærri komið.

Greece Close to Write-Down Deal with Creditors

• Skv. því sem lekið var í fjölmiðla átti hlutfall afskrifta einkaaðila að ná rúmum 60% sem er vel umfram þ.s. áður var stefnt að, eða 50%. 
• Vextir 30 ára skuldabréf sem gríska ríkið átti að gefa út í staðinn fyrir afskrifuð eldri skuldabréf, áttu að vera 4%.
• Og að lokum, þá átti að vera "ten year grace period" hvað svo sem það þíðir akkúrat. En upplýsingar voru ekki nægilega nákvæmar. Ég veit ekki hvort það hefði þítt "frý" frá afborgunum ásamt vöxtum, eða hvort að vextir hefðu verið greiddir en ekki afborgun.

Miðað við þ.s. nú blasir við, voru þetta sennilega hugmyndir grískra stjv. um samkomulags grundvöll. Sem þau láku í fjölmiðla í von um að skapa viðbótar þrýsting á fulltrúa einka-aðila handan við borðið. Svo miklar afskriftir hafi verið of stór biti fyrir einka-aðilana.

Sjá frétt:

Greek talks continue despite creditors 'leaving Athens'

Greece's creditors leave Athens, talks to continue

"The representatives of Greece's private creditors left Athens unexpectedly on Saturday without a deal on a debt swap plan that is vital to avert a disorderly default, sources close to the negotiations told Reuters."

Gríska áætlunin er í vanda nefnilega eina ferðina enn!

Bendi á frétt Der Spiegel: Doubts Grow over Greek Debt Restructuring

• Skv. henni eru komin upp vandræði í planið. 

• Að auki, er komið í ljós að Grikkland mun hafa meiri halla en samkomulag frá því í nóvember 2011 gerði ráð fyrir, þ.e. 9,5% á ríkissjóði í stað 9%.

• Skv. því er Grikkland ekki að standa við samkomulagið, skv. þeirri sýn sem ríkisstj. Þýskalands, Finnlands, Holland og Lúxembúrgar - munu líklega hafa af málum.

Krafa mun örugglega koma fram um frekari niðurskurð - eða um þann 1 ma.€ sem þessi viðbótar halli hljóðar víst upp á.

Þetta kemur ofan í það, að þessi ríki standa frammi fyrir að punga út meira fé - þ.e. 100ma.€, ef ljóst er að samkomulag milli grískra stjv. og einka-aðila mun ekki nást um afskriftir grískra skulda að andvirði 100ma.€.

Svo er það spurning um það, hvort það hefur ekki afleiðingar að Frakkland og Austurríki voru lækkuð í mati á lánshæfi fyrir hálfum mánuði síðan, og að björgunarsjóðurinn sjálfur (ESFS) var það einnig í sl. viku.

En ef skuldabréf útgefin af ESFS til að virkja ábyrgðir aðildarlanda evru til sjóðsins, fá óhagstæðari verðtilboð á mörkuðum - þá mun eigin öflun lánsfjár sjóðsins verða dýrari, sem þíðir að hann mun verða að hækka verðið á þeim lánum sem hann veitir - þ.e. neyðarlánum.

Það er ekki að auka trúverðugleika greiðslugetu Grikklands - ef 230ma.€ lán verður á hærri vöxtum.

Þetta getur orðið athyglisverður fundur fjármálaráðherra evrusvæðis nk. mánudag - ef ég man dagsetninguna rétt, hið minnsta er fundurinn í næstu viku.

 

Niðurstaða

Mér sýnist hrun Grikklands virkilega vera yfirvofandi. En ég tel það fjarskalega ólíklegt að aðildarríki evru á næstu 2 vikum, muni komast að samkomulagi um að bæta 100ma.€ ofan á samkomulag um "Aðra björgun Grikklands" frá því síðla nóvember 2011. 

Að auki, munu ríki eins og Holland, Finnland, Austurríki og Þýskaland - telja að Grikkland sé ekki að standa við það samkomulag í ljósi viðbótar halla eina ferðina enn.

Má treysta því að þau muni krefja Grikki um að skera þann viðbótar halla af - enn einu sinni sem Grikkir verði krafnir um frekari niðurskurðar aðgerðir, svo þeir hugsanlega fái björgun.

Ég held að það sé tími kominn til að láta þennann táradal taka enda - en þó svo allt myndi ganga upp, þá verður skuldastaða Grikklands algerlega ósjálfbær í kringum 120% þrátt fyrir að þessar ítrustu afskriftir einkaaðila myndu koma til framkv.

Nouriel Roubini telur Grikkland ekki þola meir en 80% - mig grunar jafnvel að 60% sé of mikið, en best að muna að þegar Argentína fór í þrot var það gagnvart erlendum skuldum að andvirði 50% af þjóðarframleiðslu.

Gríska hagkerfið er virkilega orðið veikt - hefur veiklast umtalsvert að auki síðan kreppan hófst.

T.d. kvá útfl. tekjur þeirra ekki vera nema rúml. 20% af þjóðarframleiðslu - sem segir að greiðslugeta Grikkland sé í reynd orðin fjarskalega lítil.

Með öðrum orðum, að dæmið sé fullkomlega vonlaust - það skársta í stöðunni, einnig fyrir hagsmuni Grikklands - sé gjaldþrot.

 

Kv.

Mario Monti er að gera nauðsynlegar breytingar, sem munu gagnast Ítalíu í framtíðinni. Ítalía mun samt þurfa afslátt af skuldum!

Vandi Ítalíu er að landið er þegar fallið í kreppu, og aðgerðir ríkisstjórnar Montis munu framan af gera hana verri. Tvær efnahagsspár hafa nú komið fram í vikunni, sem spá því að Ítalía verði í samdrætti þetta ár. Fyrst var það spá "World Bank" sem spáir samdrætti í öllum ríkjum S-Evrópu, og 0,3% samdrætti á evrusvæði heilt yfir litið - Heimsbankinn spáir kreppu í Evrópu í ár!

En Financial Times og Daily Telegraph, fluttu á föstudaginn fréttir af niðurstöðum endurskoðaðrar hagspár AGS fyrir árið í ár, en þ.e. ekki lengra síðan en sl. september sem hún var síðast unnin.

Það er enginn smá munur á endurskoðaðri spá og þeirri sem mun formlega koma út í næstu viku skv. fréttum beggja fréttavefja:

1. Hagvöxtur í heiminum, minnkar í 3,3% úr 4% skv. fyrri áætlun.
2. Evrusvæði dregst saman um 0,5% í stað 1,1% hagvaxtar sem AGS spáði í sl. september.
3. Ítalía dregst saman um 2,2% og Spánn um 1,7%.
4. Bretland vex um 0,6% í stað 0,7.
5. Bandaríkin muni áfram sýna vöxt upp á 1,8%.
6. Vöxtur Kína minnkar í 8,2% vöxt í stað fyrri áætlað 9%.

Það kemur vart á óvart að skv. uppkasti að lokatexta, álíti AGS vandann á evrusvæðinu - vera alvarlegustu ógnina við stöðugleika efnahagsmála í heiminum öllum.

Það kemur vel fram í báðum könnunum, að Evrópa og þá nánar tiltekið evrusvæði - er í algerum sérflokki, sem efnahagslegt vandamálasvæði. Sannarlegur dragbítur á heiminn.

Hörð orð - en því miður sannleikanum fullkomlega samkvæm.

Hvað er Monti að gera?

Fyrir nokkru síðan náði hann í gegnum ítalska þingið sparnaðarpakka ásamt skattahækkunum, uppá samtals 30ma.€. Þetta skv. Monti á að duga til þess að Ítalía nái að standa við áætlanir um minnkaðann ríkishalla.

Á föstudag kláraði þingið aðgerðarpakka 2:

"18.09 More from Italian PM Mario Monti after the Italian Cabinet adopted a huge plan to liberalise the economy. He said his government will pass a package of measures next week to cut red tape in a bid to spur growth. He added that Italians are convinced that the country must revamp its economy and government is reviewing spending." - "The Italian economy has been held back for decades. More competition means more openness, more space for young people, less space for privileges and rent-seeking, more space for merit."

Skv. frétt Financial Times - Monti unveils Italian liberalisation plans : "Taxi drivers, protesting the country all week against forced opening of their occupation to competition, blocked streets in central Rome"... "In Sicily, fuel is running short because of barricades set up by truck drivers and agricultural workers" ... "Pharmacist, operators of petrol stations and lawyers also plan to strike, with powerful guilds resisting action to open up professions and abolish minimum tariffs." - "The package also targets the gas and electricity markets, the insurance sector and local public services. A court is to be established to speed up corporate cases to try to attract foreign investment." - "The latest package, which included 5bn.€ in infrastructure spendin, is meant to boost competition." - Analyst at Roubini Global Economics - "Although structural reforms are necessary to boost long-term growth, they will take several years to bear fruti and, in a period of economic contraction and government retrenchment, will have an adverse effect on short-term output, deepening the recession which will last through 2013,"

• Þetta eru allt breytingar sem munu skila góðum hlutum á næstu árum!

• Það er einnig vandinn - að Ítalía þarf snögga uppsveiflu, en þess í stað munu þær aðgerðir sem vissulega að líkum munu með tíða og tíma stuðla að aukinni hagvaxtargetu, auka samdrátt - a.m.k. fyrsta kastið.

• En þegar lokaðar atvinnugreinar eru opnaðar, eins og Monti er að gera sjá frétt af mótmælum að ofan, þá að líkum fjölgar aðilum sem stunda þær - a.m.k. í fyrstu.
• Það sem hver ber úr býtum innan greinar minnkar - en síðan eins og vanalega gerist, kemur í ljós að sumir standa sig betur, og þeir fara að taka til sín sífellt stærri hlut af markaðinum, innan hverrar greinar.
• Þetta er þó þróun sem tekur nokkur ár - þ.e. frá því að frelsi er gefið, þar til að nýir aðilar í greininni ná þroska innan hennar, og einhverjir fara að skara fram úr.

• Sennilega eru fyrstu áhrifin í reynd minnkuð skilvirkni - þegar fj. aðila hópast inn í hinar ný opnuðu greinar.

• Sama um aðgerðir til að stuðla að fjárfestingum - að það mun taka tíma til að sannfæra fjárfesta um það, að aðgerðirnar séu komnar til að vera - fá þá til að íhuga Ítalíu á ný.

En kreppan veitir enga biðlund!

Það er í reynd ekkert frekar sem Monti getur gert - þegar loks öllum aðgerðum af þessu tagi er lokið.

Monti getur ekki unnið kraftaverk - það mun taka tíma fyrir aðgerðirnar að skila sínu.

Á meðan er kreppan á Ítalíu kominn í fullan gang - sem framan af getur ekki annað en versnað - vegna sparnaðar aðgerða Monti og vegna þess að fyrst í stað draga aðgerðir sem opna starfsgreinar í reynd úr hagnaði af þeim greinum, það mun einnig taka fjárfesta tíma að sannfærast að koma.

• Sú kreppa mun á þessu ári og sennilega a.m.k. því næsta einnig - stöðugt gera skuldabyrði Ítalíu erfiðari.
• Skuldir sem hlutfall af landsframleiðslu munu stöðugt vaxa.

• Og það er ekkert algerlega öruggt að Ítalía snúi við til hagvaxtar jafnvel 2014, en mál eru einnig háð framvindu í löndunum í kring.

Það sem ég er að segja er að Ítalía muni að flestum líkindum - hvað sem Monti gerir - þurfa afslátt af skuldum skv. lauslegri áætlun óháðra hagfræðinga upp á cirka 30%.

• Jafnvel Monti muni ekki takast að hefja Ítalíu upp - án slíkrar aðstoðar.

• En aðgerðir Monti muni þó líklega tryggja - að þetta verði raunverulega nóg.

 

Hvað er að gerast í Portúgal?

Það land er búið að vera í skugganum, en skv. eftirfarandi frétt: Portugal to need "debt haircut" as economy tips into Grecian downward spiral

• "Jurgen Michels, Europe economist at Citigroup, said Portugal's economy will contract by a further 5.8pc this year and by 3.7pc in 2013, a far sharper decline than official forecasts."

• ""As this gets worse it is going to be extremely difficult to go ahead with more austerity measures: political contagion will start to come through," he said."

• "While Portugal's public debt of 113pc of GDP is lower than Greece's, the private sector has much larger debts and the country's total debt-load is higher at 360pc of GDP - much of it external debt."

• ""Without a sizeable haircut to its debt stock, Portugal will not be able to move into a viable fiscal path. We expect a haircut of 35pc at the end of 2012 or in 2013.""

• "Since the country cannot devalue within EMU, it hopes to achieve an "internal devaluation" to restore 30pc in lost competitiveness against Germany. This is a gruelling process, entailing cuts that eat away at tax revenue."

• "Portugal is a troubling case for EU officials, who insist that Greece is a "one-off" case rather than the first of a string of countries trapped in a deeper North-South structural rift." - "Europe's leaders have vowed that there will be no forced "haircuts" for holders of Portuguese bonds."

Mér sýnist ljóst - þrátt fyrir fullyrðingar embættismanna Brussel sem fullyrða að Grikkland sé einangrað tilvik - að eftir að Grikkland líklega verður greiðsluþrota, örugglega á þessu ári; þá muni sjónir aðila beinast að næsta landi, þ.e. Portúgal.

Enda skulda Portúgal í reynd meir en Grikkland - ef skuldir efnahagslífsins eru teknar með í reikninginn.

Það eru hinar fjallháu skuldir almennings og atvinnulífs í Portúgal - sem steindrepa möguleika á hagvexti.

1. Portúgal er mjög sorglegt dæmi, en mér finnst mjög áhugavert að bera það land saman við Ísland - þ.e. bæði jaðarlönd í evr. samhengi.
2. Þegar Portúgal gekk inn í evruna, var meginútfl. iðnaður þeirra vefnaðariðnaður og fategerð.
3. Fljótlega eftir inngöngu, hófust vandræði þess iðnaðar - vegna vaxandi samkeppni frá láglaunasvæðum í Asíu. Hann fór að dragast saman - hnigna.
4. Umræða skapaðist um þau vandræði á sínum tíma - ef Portúgal hefði haft enn sinn gjaldmiðil hefði hann að líkum fallið stórt þá þegar, lækkað lífskjör í Portúgal að nægilegu marki til þess að megin atvinnuvegurinn hefði getað haldið velli.
5. En bjartsýni ríkti um að önnur störf myndu koma í staðinn, evran var sögð skapa tækifæri til nýfjárfestinga - talað var um að stefna að nýiðnaði og hátæknigreinum. Kaldhæðið eiginlega í ljósi umræðunnar hérlendis. 
6. Að auki væri það óásættanleg fórn fyrir almenning, að lækka lífskjör svo stórfellt - ekki þíddi að keppa við láglaunasamfélögin í Asíu- - svo atvinnugreining fékk að deyja, og gerði það á nokkrum árum.
7. Því miður, tókst ekki að byggja upp þær ný-greinar eða hátækni-iðnð sem koma átti í staðinn, svo í reynd gerði það ekki nokkur skapaður hlutur.
8. Þar sem lífskjör voru ekki lækkuð - en á sama tíma minnkuðu ár frá ári verðmæti sköpuð af útfl. greinum; skapaðist ört vaxandi viðskiptahalli landsins við önnur aðildarlönd evrusvæðis.
9. Einn möguleikinn er að landið tæmist af peningum og hagkerfið verði fátæktinni að bráð, en þess í stað var lífskjörum viðhaldið með því að taka hallann að láni ár hvert.
10. Landið var ekki með neinn sérstakann hagvöxt á þessum tíma, þ.e. nær stöðnun ríkti skv. hagtölum á sl. áratug - í reynd engin bóla sem slík; en samt sem áður eins og sér af gríðarlegum skuldatölum - - hefur hallinn í gegnum þessi ár gert landið gjaldþrota í reynd.
11. Það þiðir að nú loks kemur að skuldadögum, en það koma ekkert í staðinn, svo lífskjör verða að lækka a.m.k. í það far sem þau hefðu þurft að lækka til að halda í útfl. atvinnuvegina - - en þ.s. verra er að vegna þess að landið skulda að auki svo mikið, þarf í reynd umtalsverða viðbótar lífskjararýrnun til þess að skapa þann möguleika að greiða a.m.k. eitthvað hlutfall þeirra skulda aftur til baka.
12. Mér sýnist ljóst að Portúgal verður að fá afslátt af skuldum - berum þetta saman við það ástand sem hefði ríkt, ef gengi gjaldmiðils Portúgals hefði lækkað stórt fyrir nokkrum árum síðan, bjargað útfl. atvinnuvegunum, þannig að hagkerfið hefði áfram gengið upp - þ.e. útfl. hefði enn verið til staðar fyrir innflutningi, þá hefði ekki orðið þessi uppsöfnun skulda sem í dag hefur keyrt landið í gjaldþrot. Ég vil því meina að það hefði verið betra - ef sú útkoma hefði átt sér stað að gengið hefði fallið nokkrum árum fyrir kreppu. Þetta er svar mitt til þeirra sem segja það svo gríðarl. óafsakanlega ósanngjarnt að krónan okkar falli við og við, til þess að bjarga útfl. atvinnuvegum okkar frá falli! EN Á HVERJU EIGUM VIÐ ÞÁ AÐ LIFA Í STAÐINN - GJÖFUM ÚTLENDINGA?

 

Niðurstaða

Mario Monti er sennilega rétti maðurinn í brúnni á Ítalíu. Einvherntíma í framtíðinni, munu Ítalír þakka honum þær aðgerðir sem hann er að framkvæma í dag. Þær þakkir munu þó líklega ekki koma fyrr en eftir nokkur ár eða kannski áratug. 

En ég tel ólíklegt að fyrsta kastið geti Monti haldið núverandi vinsældum, enda standi hann frammi fyrir aðstæðum, sem hann í reynd getur ekki hindrað - þ.e. kreppuna sem Ítalía er nú staðsett í.

Aðgerðir Monti muni ekki duga til þess að bjarga núverandi skuldadæmi Ítalíu - en sem betur fer þó er dreifing skulda Ítalíu sæmilega góð, þ.e. ekki með hátt hlutfall skammtímaskulda. Svo Ítalía líklega heldur velli út þetta ár - nema það verði einhvers konar bankahruns atburður.

Slíkann atburð er að sjálfsögðu ekki unnt að útiloka - enda mun kreppan á þessu ári, lækka virði eigna - og hætta er mjög raunverulega fyrir hendi að einhverjir bankar fari alla leið yfir í neikvæða eiginfjárstöðu.

Stjórnlaust bankahrun mun ekki vera Monti að kenna - þ.e. meir að kenna þeim aðstæðum sem Monti hefur verið fleigt inn í.

 

Kv.