Vri virkilega betra a stjrnun peninga vri hndum einkaaila?

a hefur nefnilega ekki alltaf veri svo a rki reki selabanka og s fer me yfirumsjn me peningamlum landi X ea Y ea Z. Fyrstu lndin til a taka upp nung voru Bretland og Holland 17. ld. Og lengi vel stu au ein af v kerfi. Mean a nnur Evrpurki beittu eim leium er hfu tkast fr smildum evrpsku samhengi.

Hi hefbundna kerfi var a a einkaailar ru yfir miklu fjrmagni, ekkt nfn r sgu Evrpu eru De'Medici talu og Fuggerarnir skalandi - - en essi fjlskylduveldi sitt hvoru tmabilinu ru yfir miklum hluta evrpska hagkerfisins.

Algengt trix var a fjrmagna styrjaldir - - en gegnt v a f um tiltekinn tma, einkartt yfir nmurekstri tilteknu svi tiltekinn tma, ea einhverju ru - a gat allt eins veri einkarttur verslun tilteknu svi yfir tilteki tmabil.

Auvita grddu essar banksterafjlskyldur mun meir en r lgu til - sem lnsf til barna, knga jafnvel keisara essara tmabila.

eir voru mjg hir fjrmgnun eirra - - auvita urfti alltaf a lta af hendi einkartt einhverju svi, stundum er gruna jafnvel a str hafi stku sinnum veri fjrmgnu til a r gtu slsa undir sig - eignir ea ntingarrttindi tilteknu svi.

En a var reglan Evrpu um aldir a furstar, barnar, kngar jafnvel keisarar - voru a sl ln til a fjrmagna strin sn. T.d. er ekkt a Frakkland var meira ea minna kpunni strann hluta af eim tma er Frakkland keppti um hrif innan Evrpu vi nnur konungsrki styrjldum sem voru nnast teljandi.

Nnast eir einu er ekki voru hir auugum fjlskyldum sem De'Medici ea Fugger, en a voru margar fleiri umlinum ldum essi nfn standi upp r, voru Spnverjar - - mean eir enn voru a vinna hina auugu silfurnmur Chile - ur en r tmdust.

  • En .e. .s. er merkilegt vi stofnun Hollendinga og Breta Selabanka.
  • Er a vi a, voru essi lnd - - fjrhagslega sjlfst.
  • au voru ekki h hinum ofsarku evr. bankafjlskyldum.

Mig grunar a Holland hafi fari essa lei vegna hins langa - frelsisstrs vi Spnverja, .e. rmlega 30 ra langt. En var Spnn flugasta herveldi Evrpu. Og Holland var samfelldri styrjld vi a svo langan tma.

eir hefu aldrei geta fjrmagna a me hinum gmlu leium!

a var einmitt ar sem s hugmynd kom, a landi stofnai sinn eigin banka - - og fjrmagnai sjlft sig. Og Bretar kperuu hugmynd rfum ratugum sar.

essi lnd fru sem sagt a reka sinn eigin selabanka og gjaldmiil - - ur en 17. ldin var enda.

En sama tma, hldu nnur lnd Evrpu sig vi hinar eldri aferir - - g held a a s rtt a Frakkar hafi ekki kpera selabankaafer Breta og Hollendinga, fyrr en eftir frnsku byltinguna.

runum egar Napleon fr eins og eldur gegnum sinu - um heri evr. konungsrkjanna.

Eftir a Naplensstriin voru bin - - hfu ll konungsrkin Evrpu teki upp selabankakerfi sem mijupunkt sns eigins gjaldmiilskerfis.

  • g held a a s nefnilega samhengi milli ess hve Bretum vegnai vallt betur styrjldum vi Frakka 18. ld, og ess a eir ttu auveldar me a a fjrmagna eigin hernaartgjld.

Spurningin var - - hvort vri betra a bakka aftur gamla kerfi?

  1. a sem arf a skilja - - er a spurningin snr a vldum.
  2. Hver hefur au vld - - fyrri ldum krafti ess a vera megin fjrmagnarar styrjalda Evrpu, gtu nokkrar lykilfjlskyldur ori skaplega rkar. Sennilega rkari hlutfallslega en nokkur aili var - - .e. meiri auur en einstk konungsrki ru yfir eim tma.

Auvita eru breyttir tmar dag a v leiti a markaskerfi er flknara me miklu mun fleiri tttakendum, sennilega v minna lklegt a einar ea tvr fjlskyldur geti tt svo rosalega htt hlutfall aufa heillar heimslfu.

hinn bginn eru lka til grarlega flugar einkastofnanir formi risabanka.

g arf a benda einn reginmun v a ba vi evru fyrir land eins og Spn, vs. land eins og Bretland sem hefur sterkan sjlfstan gjaldmiil.

Dmi er ekki - dvergrki eins og sland.

En hann er s a aildarrki evru eins og konungsrki fyrri alda voru, eru grarlega h einkaailum um fjrmgnun - - Selabanka Evrpu er meira a segja banna a fjrmagna rki. Mean a Selabanki Bretlands .e. Bank of England - - fjrmagnar rkissj Bretlands seinni t me prentun og annig tryggir rkissj Bretlands mjg dra fjrmgnun lklega drari en frjls markaur mundi bja.

essi reginmunur stu t.d. Spnar og Bretlands, hefur snt sig vldum eim sem markair hafa yfir einstkum aildarlndum evrusvis.

Mean a Bretland getur reynd eftir rfum vallt tryggt rkinu dra fjrmgnun, sem ir a vld markaa yfir breska rkinu eru mun minni.

  • Vld markaa og banka yfir aildarrkjunum hafa mjg skilmerkilega komi fram krsunni evrusvi.
  • .s. markair kvea vaxtakjr aildarlandanna - - og keyra au miskunnarlaust upp.
  • Ef eim snist svo.
  • Mean a Bretland getur alltaf -- fora eigin rkissj fr slkri klemmu.

--------------------------------------

a er nefnilega mli, a eir sem tala eim ntum - - a rtt s a svipta plitkusa yfirrum yfir peningunum, vilja reynd fra vld yfir peningum fr sjlfstum rkjum yfir til einkaaila.

a hefi a sjlfsgu fr me sr - - a a stand sem til staar er evrusvi, .s. markair stjrna vaxtakjrum.

Og aildarrki geta lti gert til a stula a lkkun eirra, nema a - a fylgja krfum markaarins skv. eim hugmyndum sem eru rkjandi, um a hva su rtt vibrg.

  • etta er gott - - augum eirra sem tra v, a markaurinn hafi alltaf rtt fyrir sr.
  • En hi vaxtakostnaurinn sem S-Evr. er a ganga gegnum, .e. verulega hkkaur sbr. au kjr sem dag bjast N-Evr. Auvita, hefur lamandi hrif getu eirra landa, til ess einmitt a lkka atvinnuleysi og skapa visnning hagvxt.
  • annig s, kvrun markaa um hrri vexti, leiir til dpri kreppu - - og aukinna lka v a markaurinn hkki vextina frekar, sem lklega dpkar kreppuna enn frekar.
  • annig verur etta a "self fulfilling prophecy."
  • Mean a Bretar, krafti eigin peningastjrnunar - - hafa miskunnarlaust kni fram ara niurstu innanlands Bretlandi, en sem markaurinn n afskipta hefi kvei.
  • S lgri vaxtakostnaur sem Bretland hefur vihaldi eigin hagkerfi, hefur leitt til mun grynnri kreppu en annars hefi veri, minna atvinnuleysis - - og auvita ir a egar visnningur verur sr hann sta eftir minna hagkerfissig. Og ekki sst, a v. ess a hagkerfi skreppur minna saman er hallarekstur rkisins minni og skuldir ess v einnig en annars hefi ori.

Vandinn er einmitt s me markasstjrnun - - a markairnir gjarnan skapa a stand sem eir ttast.

Og san ala eir v enn frekar, magna a upp - me ttabylgju.

--------------------------------------

Svo svari er einfalt - - ef menn hafa huga eirri stnun og doa sem er til staar evrusvi.

er svari j.

En ef menn vilja skjtan visnning - minna atvinnuleysi, sj rangur Bandarkjanna einnig sem dmi; er svari augljslega - nei.

Niurstaa

g tel vissa valdabarttu gangi heiminum. Hn er ekki milli einstakra rkja. Heldur frekar - milli rkja og peningalegra afla, grarlega voldugra einkaaila sem hafa mikil hrif gegnum fjlmila, bankarekstur og au fyrirtki sem eru eirra eigu.

A vissu leiti er mguleiki v a heimurinn fari yfir a mdel a vera "corporatist" .e. a fyrirtkin veri valdameiri en rkin. En a mnum dmi, ef sjlfst rki afsala sr eigin peningastjrn.

samtmis eru au a afhenda til einkaaila grarleg vld yfir eim, fra til eirra au vld. .e. mikill rur hinna fjrsterku aila fyrir eirri stefnu - - a a s g hugmynd fyrir lnd a gera slkt.

.e. gjarnan sett fram annig, a plitk s spill og hf, plitsk stjrnun bi bara til verblgu og skuldir; san er boi upp hina svismyndina. Sem sg er fra - lga verblgu og meira ahald.

En menn lta vera a segja fr gllunum. En vandinn er einmitt s, a eru rki fr yfir a form a vera eins h bnkum og fjrmlamrkuum um fjrmgnun, og ef au vru fyrirtki.

geta au ori gjaldrota - - a eina sem vantar til a klra svismyndina. Vri a eignir eirra rkja sem standa frammi fyrir roti veri bonar upp til hstbjanda. Eins og eignir gjaldrota fyrirtkja gjarnan eru.

Manni virist af sumu v sem gerist evrusvi, ekki langt a svo geti gerst.

etta eru auvita hugmyndir sem eru hinu sterka einkarekna fjrmlavaldi mjg a skapi.

  • En etta frir ekki velsld. Eins og sst af v gnargapi sem er milli stu Bretland og Spnar, um margt s tlfrileg staa Breta lakari .e. skuldar meir og rkishallinn er meiri, breska tfl. hagkerfi er ekki burugt ar eins og Spni er viskiptahalli.
  • En samt er atvinnuleysi ekki nema brot af atvinnuleysi Spni, og breska hagkerfi rtt fyrir a 3 risabankar yru gjaldrota er samt lklegri stu til ess a hefja hagvxt.
spurning um - - velsld hverra!

Kv.


Sasta frsla | Nsta frsla

Athugasemdir

1 Smmynd: Jnas Gunnlaugsson

g hef veri a reyna a lesa mr til internetinu.

g las essa frslu hj r.

essi blogg um fjrmlin auka vonandi ekkinguna.

Hr eru tvr slir sem mr tti hugaverar,

jg

http://jonasg-egi.blog.is/blog/jonasg-egi/entry/1306696/

http://jonasg-egi.blog.is/blog/jonasg-egi/entry/1306684/

Jnas Gunnlaugsson, 30.7.2013 kl. 15:35

2 Smmynd: Einar Bjrn Bjarnason

Jnas, stan fyrir v a skuldir eru tbreiddar er s, a lnf hefur veri drt.

er hagsttt a taka ln til a eignast hluti ea fjrfesta, eignast e-h dag sta ess a spara fyrir v og eignast morgun.

Lnsf hefur sennilega aldrei veri drara heimssgunni en sl. r - - .e. sl. 20 ea svo. a a sjlfsgu, hefur framkalla miklu skuldaenslu sem hefur veri gangi.

arna er g a tala um skuldir einstaklinga, egar kemur a skuldum rkissja felst skuldsetning eirra tilhneygingu rkja til a lifa um efni fram.

a hefur me plitskar kvaranir a gera, a reka rkin me halla gri sem hallri, .e. vegna krfu samflagsins um jnustu rkisins - sem er a mikil, a tekjur ess duga ekki.

arna skn gegn krafa kjsenda og lofor stjrnmlamanna.

  • Krafan um hagvxt - - hefur lti me peningakerfi a gera.
  • Heldur er stan krafa almennings um stugt batnandi lfskjr, og stuga vinnu og lti atvinnuleysi.

------------------

essi skuldaml eru reynd ekkert srdeilis httuleg, .e. a land sem rekur sinn eigin gjaldmiil getur ekki ori gjaldrota skuldum eim sama gjaldmili.

v mean a landi sinn gjaldmiil getur rki alltaf lti selabankann, fjrmagna sig t r vandrum - - a kemur aldrei s stund a rki geti ekki greitt gjalddaga lns.

a heimurinn hafi aldrei veri skuldugari, a einnig vi - - a aldrei hefur neysla heiminum veri meiri.

getur ekki minnka neyslu nema me v a - - gera alla ftkari aftur.

En aukin neysla fer saman vi stuga btingu lfskjara.

Sannarlega er kvein "ponzi" lykt af peningakerfinu, .s. a arf stugan hagvxt - - en ekki til a forast hrun.

Heldur til ess, a forast - verblgu. En ef hagvxtur er ngur hkka skuldirnar hraar en nemur aukningu hagkerfisins, er endapunkturinn - - verblga.

  • Ekki hrun.

Og skuldirnar eru raunvirislkkaar anga til a viri skuldanna er aftur sjlfbrt!

ess vegna hrynur kerfi aldrei, v a hefur essa leirttandi afer - - a ef lna er of miki, leirttir kerfi sig me verblgu.

ess vegna eru spr um allsherjar kerfishrun - - rangar. Ef skuldirnar vera viranlegar, verur aftur verblgutmabil eins og 8. ratugnum.

Heimurinn endurtekur "stagflation" tmabili, skuldirnar virislkka og anga til a r hafa virislkka ng, kemur hagvxturinn aftur.

En heims-hagkerfi sbr. "stagflation" tmabili, hefur me rum orum - sjlfleirtt sig me eim htti frekar nlega.

------------------

Auvita getum vi breitt grunn-kerfinu annig a rkissjir geti ekki panta sr peninga fr selabnkum, og markair geti sett rkissjum stlinn fyrir dyrnar.

Tja, eins og markair hafa veri a gera vi rkissji rkjum S-Evr. - - .s. vextir hafa veri keyrir upp af markainum.

Sem setur allt bakkgr .e. neysla minnka og minnkar og minnkar, atvinnuleysi - eykst og eykst og eykst; og kaldhni rlaga .s. hagkerfin minnka aukast skuldirnar enn hraar en ur.

  • Ef menn vilja, er mgulegt a keyra nrri v hvert einasta rki heimi gjaldrot me eirri lei.

Aftur mti s g ekki a essi lei geti gengi upp til langs tma lrisrkjum.

v lfskjr munu skreppa og skreppa saman, og halda fram a skreppa saman.

au botna auvita einhvern tma.

The world has passed beyond an age of scarcity and the challenge of the new era is not about solving problems of want, but dealing with abundance and how to use it to create a sustainable future. Above all we need the visionaries able to point the way.

Vandamli vi a fara aftur til baka, til fyrri tar - - til peningakerfis fyrri alda.

Er a fru aftur hagvxt fyrir tma.

En einnig a miklu leiti - lfskjr fyrri tar.

-----------------------

.s. gagnrnendur lta framhj er a ntmahagkerfi hefur skapa mestu velferaraukningu sem mannkyn hefur s nokkru sinni - - ekki bara mestu tkniaukningu allra tma.

.e. rtt a vi hfum tknina til a komat t Slkerfi - - en vri ekki snjallt a taka trbi af hagkerfunum.

En ef vi frum yfir hitt kerfi, gerum eins og Evrpusambandi me evruna. myndi allur heimurinn einnig ganga gegnum algerlega sambrilega kreppu vi sem er til staar ar og sambrilegan hreinsunareld hennar.

a myndi lklega skapa gjaldrotshrinu sem eir sem vilja essa kerfisbreytingu - - tala um.

Og eftir strfellt kerfishrun sem yri, .s. str hluti fjrmlakerfisins fri hliina, yri heimurinn miklu mun ftkari.

En san tki ekki vi hinn hrai hagvxtur sem vi hfum ori vn a eigi sr sta eftir kreppu, heldur yri hin lgri lfskjarastaa hin nja framt.

Og s stnun sem er til staar ESB yri einnig framt vaxtar heiminum llum, og s lfskjaraukning sem er gangi dag fj. rkja enn - - nmi staar.

Sannarlega minnkai gngur nttruaulindir vi a.

En ftkt yri mun meiri a nju - - g s reyndar ekki a slka breytingu vri unnt a knja fram.

.s. g s ekki a nokkur arna ti, muni hafa huga a feta ann farveg sem Evrpa er a feta, .s. allir eru egar a sj - - a a drepur hagvxt.

Og a auki er a drepa lfskjr Evrpu.

  • g s v etta ekki gerast - - nei g ekki von v a skuldaukningin heiminum leii til kerfishruns.
  • En hn gti valdi verblgu.

Ftkari heimur vri miklu mun minna lklegur til a fjrmagna geimferir!

Kv.

Einar Bjrn Bjarnason, 30.7.2013 kl. 16:40

3 Smmynd: Jnas Gunnlaugsson

g s a essi sl yrfti a fylgja me lka, jg

http://jonasg-egi.blog.is/blog/jonasg-egi/entry/1250017/

Jnas Gunnlaugsson, 30.7.2013 kl. 16:41

4 Smmynd: Einar Bjrn Bjarnason

Ehem, fyrri hluta segir a 8% eiginfjrhlutfallskrafa hafi framkalla kreppu - - san er lagt til a hlutfalli s frt 100%.

Hefi a ekki enn dpri kreppu fr me sr, ef miklu mildari aukning a hafa framkalla nverandi?

g ekki von v a a veri - - kerfishrun. Lkur v hafa a.m.k. minnka strfellt.

En fyrir lnd sem hafa eigin gjaldmiil til umra, tja eins og Bandarkin - - hefur nverandi kreppa snt a unnt er a endurfjrmagna banka gegnum Selabankann me lnum sem hann veitir gegnum selaprentun.

San geta bankarnir greitt au ln aftur til baka, og selabankinn getur teki vi v f - - og pent urrka a aftur t r peningakerfinu.

annig virist a hafa tt sr sta a - - ager Federal Reserve var n verblgu.

Ef a skellur n kreppa t.d. v. hruns Evr. ea hruns Kna, hvort tveggja getur einnig tt sr sta samtmis.

Held g a Bandarkin endurtaki pent leikinn me fjrmgnun bankanna gegnum "US Federal Reserve" og "Bank of England" gera a hi sama.

a sinn yri lklega nokkur verblga.

En kerfi tti a rtta aftur vi sr - ekkert allsherjar hrun.

Sannarlega er frilega unnt a gera allsherjar kerfisumplun "full reserve" kerfi.

En v fylgir tluver vissa, en a tti rkrtt a gera lnsf margfalt drara - ar me strfellt draga r neyslu sem dag er kaflega miki fjrmgnu me lnsf.

Minnka v hagkerfin hressilega Bandar. sem Bretlandi, og var - - .s. neysla dag er svo strt hlutfall heildarhagkerfisins.

Frilega sannarlega geta verbrfamarkair fram boi fjrmgnunarlei, en lklega ekki til almennings - - verbrfamarkair vera ekkert endilega mun kostnaarsamari.

En eir myndu lkka tluvert miki, vi minnkun efnahagsumsvifa er tti sr sta vi kerfisbreytinguna.

a skuldir rkisins myndu kannski lkka, myndi skattf ess lkka sama tma er hagkerfi minnkai, og lklega a v ekki hafa meira f umleikis reynd.

  • g held a stugleiki s - - tveggja sver

Fyrri aldir voru stugari - en einnig ftkari.

Einn kostur vi kreppurnar - - er einmitt eyilegging kreppanna. En hn viheldur endurnjun einkahagkerfinu, tryggir a njar kynslir komist a sta eirra sem ur voru auugar, a eykur fli nrra hugmynda um kerfi - - sbr. "Creative destruction." Rmar a Schumpeter hafi kynnt a til sgunnar.

Og heild sinni - grunar mig - eykur hagvxt, lengri samhengi s. En a gerist gegnum endurnjun er sr sta hverri kreppu, og me v a auka fli nrra hugmynda.

Hafu huga a hi kaptalska kerfi hefur llum lndum .s. v hefur veri komi , broti niur hefarsamflagi er ur var til staar og hleypt endurnjun og framrun inn au samflg. g tel a kreppurnar hafi veri mjg str ttur v, me v einmitt a gera hlutfall rkra gjaldrota svo nir gtu komist a. San viheldur a hinum stuga - - endurnjunarkrafti.

Ef vi tkum kreppurnar t, aukum stugleikann - - held g a a dragi r essari endurnjun. eir sem eru rkir veri sur gjaldrota en egar a skiptist stugt skin og skrir, v htta eirra minnkar. Me auknum stugleika eirra sem skipa bsa, veri erfiar fyrir nja a komast a. Fyrirtkja gjaldrot einnig yru sjaldgfari.

En g bendi r a ll rki sem hafa gengi gegnum endurnjun sem fylgir kaptalisma ntmans, hafa gengi gegnum marga ldudali kreppa - - en svo a slkir ldudalir hafi veri; hefur megintrendi veri - uppsveifla og batnandi lfskjr.

g held a margir reynd - - geri sr ekki grein fyrir jkvu hliinni kreppunum, er eir horfa neikvu hliar eirra.

En allar kreppur sem skolli hafa sl. 300 r hafa gengi yfir, s lengsta held g a hafi veri s er hfst upp r 1877/78 og ca. 18 r.

San menn tku upp virkt hagstjrnarmtel eftir Seinna Str, hafa kreppur ori mun mildari en ur.

reynd fyrir utan Evrpu, er heimskreppan er skall 2008 kaflega mild. Ef a vri ekki fyrir a a meginland Evrpu hefur frt mrkuum str aukin vld yfir aildarrkjum evru - - vri kreppan ar ekki harari en Bretlandi og Bandar.

Mig grunar a stugt kerfi - - yri einnig ftkara.

Kv.

Einar Bjrn Bjarnason, 30.7.2013 kl. 17:34

Bta vi athugasemd

Nausynlegt er a skr sig inn til a setja inn athugasemd.

Um bloggi

Einar Björn Bjarnason

Höfundur

Einar Björn Bjarnason
Einar Björn Bjarnason
Stjórnmála- og Evrópufræðingur. Áhugi á stjórnmálum, Evrópumálum, alþjóðamálum, málefnum Miðausturlanda, trúmálum, vísindum og tækni, og margt fleira.
Nv. 2019
S M M F F L
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30

Njustu myndir

  • IMG_0005
  • IMG_0004
  • IMG_0003

Heimsknir

Flettingar

  • dag (12.11.): 9
  • Sl. slarhring: 158
  • Sl. viku: 496
  • Fr upphafi: 705624

Anna

  • Innlit dag: 8
  • Innlit sl. viku: 454
  • Gestir dag: 7
  • IP-tlur dag: 7

Uppfrt 3 mn. fresti.
Skringar

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband